ABD Uyuşturucu ile Mücadele Dairesi (DEA), kratom bitkisinden elde edilen ve giderek yaygınlaşan sentetik bir bileşik olan 7-hidroksimitraginin (7-OH) ve onun türevlerini geçici olarak yasaklama kararı aldı. DEA, 7-OH'yi Çizelge I uyuşturucu maddeler listesine alarak eroin ve LSD ile aynı kategoride değerlendireceğini duyurdu. Bu adım, maddenin yüksek bağımlılık potansiyeli ve sağlık riskleri nedeniyle atıldı. 21 Şubat 2025'te Federal Kayıt'ta yayımlanacak olan geçici yasak, hemen yürürlüğe girecek ve iki yıl süreyle geçerli olacak.
7-OH nedir ve neden yasaklanıyor?
7-hidroksimitraginin, kratom (Mitragyna speciosa) bitkisinde doğal olarak bulunan bir alkaloiddir. Kratom, Güneydoğu Asya'da yüzyıllardır geleneksel tıpta kullanılan bir bitki olup, son yıllarda ABD'de popüler bir takviye haline gelmiştir. Ancak 7-OH, kratomun doğal formundan çok daha güçlü bir opioid etkisine sahiptir. DEA, 7-OH'nin morfinden yaklaşık 13 kat daha güçlü olduğunu ve yüksek bağımlılık riski taşıdığını belirtiyor. Son yıllarda, özellikle gençler arasında popüler olan sentetik 7-OH ürünleri, aşırı doz vakalarına ve ölümlere yol açmıştır.
DEA'nın kararı, Amerikan Tabipler Birliği (AMA) ve diğer sağlık kuruluşlarının uzun süredir yaptığı uyarıların ardından geldi. AMA, 7-OH'nin düzenlenmemesi halinde opioid krizinin derinleşebileceğini belirtmişti. 2023'te ABD'de kratomla ilgili zehirlenme çağrılarının sayısı 2.000'i aşarken, bunların büyük bir kısmı sentetik türevlerle ilişkilendirildi.
Küresel boyut ve diğer ülkelerin yaklaşımı
Kratom ve türevlerinin yasal statüsü ülkeden ülkeye farklılık gösteriyor. Avustralya, Malezya ve Tayland gibi ülkelerde kratom yasaklıyken, bazı Avrupa ülkeleri sadece belirli türevleri kısıtlıyor. ABD'de ise kratom federal düzeyde yasaklı değil, ancak birçok eyalet kendi düzenlemelerini getirdi. DEA'nın 7-OH hamlesi, diğer ülkeler için de bir emsal teşkil edebilir. Dünya Sağlık Örgütü (WHO), kratom ve türevlerini değerlendirmek üzere 2024 yılında bir uzman komitesi toplamıştı. Sentetik opioid benzeri maddelerin yaygınlaşması, küresel bir halk sağlığı tehdidi olarak görülüyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
DEA'nın bu kararı, küresel uyuşturucu politikaları açısından önemli bir sinyal olsa da Türkiye'yi doğrudan etkilemesi beklenmiyor. Türkiye'de kratom ve 7-OH'nin yaygın bir kullanımı bulunmamakla birlikte, internet üzerinden erişim imkânı bulunuyor. Türkiye, sentetik uyuşturucularla mücadelede aktif bir rol oynamakta ve bu tür maddelerin denetimini genellikle AB normlarına uygun şekilde yapmaktadır. Bununla birlikte, ABD'nin bu hamlesi, uluslararası uyuşturucu kontrol rejiminde yeni düzenlemelere yol açabilir ve Türkiye'nin de bu sürece uyum sağlaması gerekebilir. Sentetik opioidlerin küresel yayılımı, Türkiye'nin uyuşturucuyla mücadele stratejilerini sürekli güncellemesini zorunlu kılıyor.
