NATO Devlet ve Hükümet Başkanları Zirvesi öncesinde Türkiye ile Fransa arasında kritik bir diplomasi hamlesi yaşandı. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron'u Ankara'daki Cumhurbaşkanlığı Külliyesi'nde kabul etti. İki lider arasındaki görüşme, basına kapalı bir şekilde gerçekleşti ve yaklaşık bir saat sürdü. Görüşmenin ana gündem maddeleri arasında NATO'nun geleceği, savunma iş birliği ve Doğu Akdeniz'deki gelişmeler olduğu belirtiliyor.
Görüşmenin arka planı ve neden önemli?
Fransa Cumhurbaşkanı Macron, daha önce Türkiye'yi Doğu Akdeniz'deki enerji araştırmaları ve Libya politikası nedeniyle eleştirmişti. Ankara ise Paris'in bölgede Yunanistan ve Güney Kıbrıs Rum Yönetimi'ni desteklemesine tepki göstermişti. Bu görüşme, iki ülke arasında son yıllarda yaşanan gerilimlerin bir nebze olsun yumuşamasına yönelik bir adım olarak değerlendiriliyor. Kulislerde, Macron'un Türkiye'nin bölgesel rolünü kabul etmek zorunda kaldığı yorumu yapılıyor. Görüşmede ayrıca ticari iş birliğinin artırılması ve savunma sanayinde ortak projeler geliştirilmesi konularının da ele alındığı ifade ediliyor.
Özellikle, Fransa'nın Türkiye'ye yönelik savunma sanayii kısıtlamalarının hafifletilmesi ve iki ülke arasındaki ticaret hacminin artırılması konularının masada olduğu belirtiliyor. İki ülke arasındaki ticaret hacmi yaklaşık 20 milyar euro seviyesinde bulunuyor. Ekonomik iş birliğinin, siyasi gerilimlerin azalmasına da katkı sağlayabileceği düşünülüyor.
Bölgesel ve küresel boyut: Doğu Akdeniz, Libya ve NATO
Doğu Akdeniz'deki enerji rezervlerinin paylaşımı konusunda Türkiye ile Fransa arasında derin bir anlaşmazlık bulunuyor. Ankara, kıta sahanlığı haklarını korumak için Doğu Akdeniz'de sondaj faaliyetlerini sürdürürken, Paris Ankara'nın bu politikasına sert tepki göstermiş, hatta savaş gemilerini bölgeye göndermişti. Ancak son dönemde diyalog kanalları açılmış ve tansiyon düşmüştü.
Libya konusunda ise Türkiye ve Fransa farklı tarafları destekliyor. Ankara, BM tarafından tanınan Ulusal Mutabakat Hükümeti'ni (UMH) desteklerken, Paris, UMH'ye karşı savaşan General Hafter güçlerine destek vermişti. Bu durum iki ülkeyi karşı karşıya getirmişti. Ancak son aylarda Libya'daki siyasi sürecin ivme kazanması, iki ülkeyi de diyalog arayışına itmiş durumda.
NATO zirvesi öncesinde gerçekleşen bu görüşme, ittifak içindeki birlik mesajı açısından da önem taşıyor. Rusya-Ukrayna savaşı sonrası NATO'nun genişleme ve savunma planlaması konularında müttefikler arasında görüş ayrılıkları bulunuyor. Erdoğan-Macron görüşmesinde, bu konuların da ele alındığı, Türkiye'nin İsveç'in NATO üyeliğine onay vermesi konusunun da gündeme geldiği öğrenildi.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu görüşme, Türkiye'nin bölgesel bir güç olarak Fransa tarafından da muhatap alınması açısından kritik bir adımdır. Macron'un Ankara'yı ziyaret etmeyi kabul etmesi, Türkiye'nin Doğu Akdeniz, Libya ve NATO gibi konularda söz sahibi olduğunu göstermektedir. Ayrıca, Fransa ile savunma sanayiinde iş birliği imkânının doğması, Türkiye'nin teknoloji transferi ve ihracat hedefleri açısından faydalı olabilir. Bununla birlikte, iki ülke arasındaki temel anlaşmazlıkların (Doğu Akdeniz, Libya) çözüldüğü anlamına gelmeyen bu görüşme, en azından diyalog kanallarının açık tutulması bakımından önemlidir. Türk dış politikası, Avrupa Birliği ve ABD ile ilişkileri dengelerken, Fransa gibi kilit bir AB ülkesiyle ilişkileri yumuşatma stratejisi izlemektedir.
