Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Türkiye'ye resmi ziyarette bulunan Nijer Cumhurbaşkanı Abdourahamane Tchiani'yi Ankara'da Cumhurbaşkanlığı Külliyesi'nde düzenlenen resmi törenle karşıladı. Törende, iki ülke milli marşlarının çalınmasının ardından Erdoğan ve Tchiani, askeri birlikleri selamladı. Protokol kuralları çerçevesinde gerçekleşen karşılamada, iki lider daha sonra baş başa görüşmeye geçti. Görüşmelerde, Türkiye ile Nijer arasındaki ikili ilişkilerin tüm boyutlarıyla ele alınması ve bölgesel konularda fikir alışverişinde bulunulması bekleniyor. Liderlerin, görüşmelerin ardından çeşitli anlaşmaların imza törenine katılacağı ve ortak basın toplantısı düzenleyeceği açıklandı.
Gelişmenin arka planı
Nijer, Batı Afrika'da stratejik konuma sahip bir ülke olarak son dönemde yaşadığı siyasi dönüşümle dikkat çekiyor. 2023 yılı Temmuz ayında gerçekleşen askeri darbe ile yönetimi devralan Tchiani liderliğindeki Milli Vatanı Koruma Konseyi, ülkenin dış politikasında yeni arayışlara girmişti. Bu kapsamda, Nijer'in geleneksel Batılı müttefikleriyle ilişkileri sınırlı kalırken, Türkiye gibi bölgesel aktörlerle iş birliği ön plana çıkmıştı. Türkiye ile Nijer arasındaki diplomatik ilişkiler tarihsel olarak dostane bir seyir izlemekle birlikte, son yıllarda ticaret, savunma sanayii ve kalkınma iş birliği alanlarında önemli adımlar atıldı. Türkiye, Afrika Boynuzu ve Sahel bölgesinde artan terör tehdidine karşı Nijer'e askeri eğitim ve ekipman desteği sağlarken, iki ülke arasında enerji ve madencilik alanında da ortak projeler yürütülüyor.
Bu ziyaret, Nijer'in uluslararası toplumla yeniden bağ kurma çabalarının bir parçası olarak değerlendiriliyor. Tchiani'nin Ankara ziyareti, aynı zamanda Türkiye'nin Afrika kıtasındaki nüfuzunu artırma stratejisiyle de örtüşüyor. Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın son yıllarda Afrika ülkelerine yaptığı ziyaretler ve Türk İşbirliği ve Koordinasyon Ajansı Başkanlığı (TİKA) aracılığıyla yürütülen kalkınma projeleri, Türkiye'nin kıtadaki yumuşak gücünü pekiştiriyor.
Bölgesel ve küresel boyut
Nijer, Sahel bölgesinin güvenlik mimarisi açısından kritik bir ülke. Bölge, El Kaide ve IŞİD bağlantılı grupların artan saldırılarıyla karşı karşıya. Nijer, Fransa öncülüğündeki Barkhane Operasyonu'nun sona ermesinin ardından güvenlik alanında yeni ortaklıklar arıyor. Türkiye, bu bağlamda Nijer'e insansız hava araçları (İHA) ve askeri eğitim desteği sağlayarak önemli bir güvenlik ortağı haline geldi. Ayrıca, Nijer'in uranyum rezervleri, ülkeyi küresel enerji piyasasında stratejik bir aktör konumuna getiriyor. Türkiye'nin Nijer'le geliştirdiği ilişkiler, enerji arz güvenliği açısından da değerlendiriliyor.
Bölgesel düzeyde, Türkiye'nin Nijer'le yakınlaşması, Fransa ve diğer Batılı ülkelerin Sahel'de azalan etkisine karşı bir alternatif oluşturuyor. Nijer, Mart 2024'te Fransa'yla askeri iş birliği anlaşmasını feshetmiş, bunun yerine Türkiye ve Rusya gibi aktörlerle angajmanı artırmıştı. Bu durum, bölgesel güç dengelerinde kaymalara yol açıyor. Türkiye, Nijer'le ekonomik ve ticari ilişkileri de derinleştirmeyi hedefliyor. İki ülke arasında imzalanması beklenen anlaşmaların, ticaret hacminin artırılması, yatırım teşvikleri ve savunma sanayii iş birliğine odaklanması öngörülüyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Nijer'le ilişkilerini geliştirerek Afrika Boynuzu ve Sahel bölgesindeki stratejik varlığını pekiştirmeyi hedefliyor. Bu ziyaret, Türkiye'nin bölgede artan terör tehdidine karşı güvenlik iş birliğini derinleştirme çabalarının bir yansıması. Aynı zamanda, Nijer'in uranyum gibi kritik maden kaynaklarına erişim, Türkiye'nin enerji arz güvenliği açısından önem taşıyor. Türkiye, Batılı ülkelerin bölgeden çekilmesiyle oluşan boşluğu doldurarak hem ekonomik hem de diplomatik kazanım elde etmeyi amaçlıyor. Bu gelişme, Türk dış politikasının Afrika'ya yönelik çok boyutlu angajman stratejisinin bir parçası olarak değerlendirilebilir.
