Çocuklar, aşırı sıcak havalarda yetişkinlere göre daha savunmasız kabul ediliyor. Ancak resmi sağlık verileri, çocuklarda sıcak çarpması ve benzeri ısı kaynaklı hastalık oranlarının şaşırtıcı derecede düşük olduğunu ortaya koyuyor. Bu durum, hem bilim insanlarını hem de ebeveynleri iki farklı soruyla baş başa bırakıyor: Çocuklar gerçekten sıcaktan bu kadar az mı etkileniyor, yoksa mevcut veriler sorunu tam olarak yansıtmıyor mu?
Veriler Neden Çelişkili?
Dünya Sağlık Örgütü ve çeşitli ulusal sağlık kurumları, çocukları aşırı sıcaklar için yüksek risk grubunda sayıyor. Bunun nedeni, çocukların vücut yüzey alanının kütlelerine oranla daha büyük olması ve terleme mekanizmalarının henüz tam gelişmemiş olması. Ayrıca çocuklar, susadıklarını fark edemeyebilir veya oyun oynarken kendilerini zorlayabilir.
Ancak ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri verilerine göre, sıcak çarpması nedeniyle acile başvuranların yalnızca %2’sini 0-14 yaş grubu oluşturuyor. Benzer oranlar Avrupa ülkelerinde de görülüyor. Uzmanlar, bu düşük oranın birkaç olası açıklaması olabileceğini belirtiyor.
İlk olasılık, çocukların sıcak havalarda yetişkinlere göre daha hızlı adapte olabilmesi. Ancak bu teoriyi destekleyen yeterli bilimsel kanıt bulunmuyor. İkinci ve daha yaygın kabul gören açıklama ise çocukların sıcakla ilgili rahatsızlıklarının doğru şekilde teşhis edilemediği. Bir çocuğun baş ağrısı, halsizlik veya mide bulantısı gibi semptomları, genellikle virüs veya basit bir rahatsızlığa bağlanarak sıcak kaynaklı olduğu fark edilmiyor.
Küresel Isınma ve Gelecek Tehdidi
İklim değişikliğiyle birlikte sıcak hava dalgaları daha sık ve şiddetli hale geliyor. Avrupa’da 2022 yazında yaşanan rekor sıcaklıklar 60 binden fazla kişinin ölümüne yol açtı. Bu ölümlerin büyük kısmı 65 yaş üstü yetişkinlerdi, ancak çocuk ölümleri de kaydedildi. Özellikle düşük gelirli ülkelerde, sıcaklık bağlantılı bebek ölümlerinin arttığına dair raporlar var.
Uzmanlar, mevcut veri eksikliğinin çocuk koruma politikalarını zayıflattığı konusunda uyarıyor. Eğer çocuklardaki sıcak kaynaklı hastalıklar doğru şekilde raporlanırsa hükümetlerin okullarda soğutma sistemleri için daha fazla bütçe ayırabileceği veya oyun saatlerini düzenleyebileceği belirtiliyor. Amerikan Pediatri Akademisi, sıcak hava uyarı sistemlerinin çocuklara özel hale getirilmesini ve öğretmenlerin eğitilmesini tavsiye ediyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, özellikle Akdeniz ve Güneydoğu Anadolu bölgelerinde yaz sıcaklıklarının 40 dereceyi aştığı bir ülke. Çocuklarda sıcak kaynaklı hastalıkların düşük görülmesi, Türkiye’de de benzer veri toplama sorunları yaşanabileceğini düşündürüyor. Sağlık Bakanlığı’nın sıcak çarpması ve diğer ısı etkili hastalıklara ilişkin istatistiklerinin çocuklara özgü detaylandırılması, etkili koruma politikaları geliştirilmesine yardımcı olabilir. Ayrıca, okullarda klima olmayan dersliklerin sayısı ve yaz aylarındaki fiziksel aktivite saatleri gibi faktörler gözden geçirilmeli. İklim değişikliğinin Türkiye’yi daha fazla etkilemesi beklenirken, çocuk sağlığına yönelik önlemlerin güncellenmesi kritik önem taşıyor.
