İngiltere'de restoran ve publar, Maliye Bakanı Jeremy Hunt'ın 18 yaş altı için yemeklerde KDV indirimi planını fırsata çevirmek için yaratıcı yöntemler geliştiriyor. Bir mekanın 25 sterline salyangoz ve hamsi ezmeli tosttan oluşan bir 'çocuk menüsü' sunması, sektörde tartışma yarattı. Eleştirmenler, uygulamanın beklenen faydayı sağlamayacağını, aksine vergi avantajını işletmelerin cebine aktaracağını savunuyor.
Gelişmenin Arka Planı
Hunt, geçtiğimiz hafta açıkladığı bahar bütçesinde, Nisan 2024'ten itibaren 18 yaş altı çocuklara servis edilen sıcak yemeklerde KDV'yi sıfırlama kararı aldı. Amaç, ailelerin dışarıda yemek yeme maliyetini düşürmek ve enflasyon baskısını hafifletmekti. Ancak uygulamanın detayları netleştikçe, işletmelerin bu indirimi menü fiyatlarına yansıtmak yerine kendi kâr marjlarını artırmak için kullanabileceği endişesi doğdu.
Özellikle, 'çocuk menüsü' tanımının net olmaması, bazı işletmelerin standart menüden küçük porsiyonlar sunarak veya lüks malzemelerle 'çocuk dostu' olmayan yemekler hazırlayarak vergi avantajından yararlanmasına yol açtı. Londra'daki bir restoranın 25 sterlinlik 'çocuk menüsü'nde salyangoz, hamsi ezmeli tost ve trüf yağlı patates kızartması yer alması, sosyal medyada büyük tepki çekti.
Bölgesel veya Küresel Boyut
Bu durum, Birleşik Krallık'ta yaşam maliyeti kriziyle boğuşan aileler için vergi indiriminin ne kadar etkili olacağı sorusunu gündeme getirdi. Ekonomistler, indirimin aile başına yıllık ortalama 100 sterlin tasarruf sağlayabileceğini hesaplıyor. Ancak işletmelerin indirimi fiyatlara yansıtmaması halinde bu rakamın çok daha düşük kalacağı belirtiliyor. Benzer uygulamalar diğer Avrupa ülkelerinde de tartışılıyor; Fransa ve Almanya'da çocuk yemeklerinde KDV indirimi mevcut ancak denetim mekanizmaları daha sıkı.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, Türkiye'de de zaman zaman gündeme gelen KDV indirimlerinin hedeflenen faydayı sağlayıp sağlamadığı konusunda önemli bir örnek teşkil ediyor. Türkiye'de 2022'de temel gıdada KDV indirimi yapılmış ancak perakende fiyatlara yansıması sınırlı kalmıştı. İngiltere örneği, vergi indirimlerinin tüketiciye ulaşması için sıkı denetim ve düzenleme gerektiğini gösteriyor. Türkiye'nin benzer bir uygulamayı düşünmesi halinde, işletmelerin yaratıcı muhasebe yöntemlerine karşı tedbir alması gerekecektir.
