Çinli risk sermayesi (VC) şirketleri, yaklaşık üç yıldır süren fon toplama kuraklığının ardından yeniden yatırımcı bulmak için yarışıyor. Fon yöneticileri, özellikle ABD piyasalarına yönelik endişelerin arttığı bu dönemde, yatırımcıların portföylerini çeşitlendirme ve riskten korunma isteğini fırsata çevirmeye çalışıyor. 2021'deki zirvenin ardından keskin bir düşüş yaşayan Çin VC fon toplama faaliyetleri, 2024'ün son çeyreğinde belirgin bir canlanma sinyali verdi. Uzmanlar, bu hareketliliğin hem iç hem de dış yatırımcıların Çin'in teknoloji ve yenilikçilik ekosistemine olan güveninin kısmen de olsa geri geldiğine işaret ettiğini belirtiyor.
Gelişmenin arka planı
Çin'de risk sermayesi fon toplama faaliyetleri, 2018-2019 yıllarında başlayan ekonomik yavaşlama ve teknoloji şirketlerine yönelik düzenleyici baskılarla önemli ölçüde sekteye uğramıştı. 2021'de Çinli VC'lerin topladığı fon miktarı yaklaşık 200 milyar dolar ile tarihi zirveye ulaşmış, ancak bu rakam 2022'de yarı yarıya, 2023'te ise üçte birine gerilemişti. Özellikle Çin hükümetinin internet ve eğitim teknolojileri sektörüne yönelik sert düzenlemeleri, yatırımcıların çekimser kalmasına neden olmuştu. Bununla birlikte, son aylarda hükümetin özel sektörü yeniden destekleme sinyalleri ve teknoloji alanındaki bazı teşvikler, fon yöneticilerinin iştahını artırdı.
Shanghai merkezli bir VC fonunun yöneticisi olan Liu Wei, konuya ilişkin yaptığı açıklamada, "Üç yıl boyunca neredeyse hiç yeni anlaşma yapamadık. Şimdi ise hem yerli hem de yabancı yatırımcılardan yoğun talep alıyoruz. Özellikle yapay zeka ve temiz enerji alanlarına ilgi büyük" dedi. Liu'nun fonu, son altı ayda üç yılın en büyük kapanışını gerçekleştirerek 800 milyon dolar toplamayı başardı. Bu durum, sektördeki iyimserliğin sadece söylemde olmadığını, gerçek anlaşmalara yansıdığını gösteriyor.
Çinli VC'lerin fon toplama telaşı, yatırımcıların ABD piyasalarına olan bağımlılığını azaltma arayışıyla da örtüşüyor. ABD'de artan faiz oranları, teknoloji hisselerindeki dalgalanma ve jeopolitik riskler, küresel yatırımcıları alternatif arayışlarına itiyor. Bu bağlamda Çin, büyük iç pazarı ve gelişen teknoloji ekosistemiyle cazip bir seçenek olarak öne çıkıyor. Ancak uzmanlar, bu canlanmanın sürdürülebilir olması için Çin hükümetinin daha öngörülebilir ve istikrarlı bir politika izlemesi gerektiğini vurguluyor.
Bölgesel veya küresel boyut
Çin'deki bu hareketlilik, sadece ülke içi ekonomiyi değil, küresel risk sermayesi akışlarını da etkileyebilir. Son yıllarda Asya-Pasifik bölgesi, özellikle Hindistan ve Güneydoğu Asya, yabancı yatırımcıların ilgi odağı haline gelmişti. Çin'in yeniden devreye girmesi, bu bölgelerdeki rekabeti artırabilir. Öte yandan, ABD ile Çin arasındaki teknoloji savaşı, bazı yatırımcıları Çin'e yatırım yapma konusunda tedirgin ediyor. Özellikle yarı iletken ve yapay zeka alanlarında uygulanan ihracat kısıtlamaları, bu sektörlere fon sağlamayı riskli hale getiriyor.
Buna rağmen, Pekin yönetiminin son dönemde yabancı yatırımcıları çekmek için attığı adımlar dikkat çekiyor. Haziran ayında açıklanan yeni teşvik paketleri, teknoloji start-up'larına vergi indirimleri ve finansman kolaylıkları sağlıyor. Ayrıca, Çin Merkez Bankası'nın para politikasını gevşetmesi, piyasalara likidite sağlayarak yatırım ortamını iyileştiriyor. Bu gelişmeler, Çin'in küresel teknoloji yarışındaki konumunu güçlendirme hedefiyle uyumlu görünüyor.
Küresel düzeyde, Çin'deki bu canlanma, risk sermayesi sektöründeki küresel dengeleri de değiştirebilir. Özellikle Avrupa ve Orta Doğu'daki yatırımcılar, portföylerini çeşitlendirmek için Çin'e yönelmeye başladı. Bazı analistler, bu durumun ABD'nin teknoloji alanındaki hakimiyetine alternatif bir merkez oluşturabileceğini öne sürüyor. Ancak bu senaryonun gerçekleşmesi, Çin'in yasal ve düzenleyici ortamındaki belirsizliklerin giderilmesine bağlı.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Çin'deki risk sermayesi fonlarının canlanması, Türkiye için dolaylı ama önemli etkiler barındırıyor. Öncelikle, küresel yatırımcıların Çin'e yönelmesi, Türkiye gibi gelişmekte olan pazarlara olan ilgiyi azaltabilir. Son dönemde Körfez ülkelerinden gelen yatırımlarla desteklenen Türk teknoloji ekosistemi, Çin'le rekabet etmek durumunda kalabilir. Ancak bu durum, Türkiye'nin jeopolitik konumunu kullanarak Çin ve Batı arasında bir köprü olma rolünü güçlendirme fırsatı da sunuyor. Türkiye, özellikle yatırım ortamını iyileştirir ve teknoloji alanındaki iş birliklerini artırırsa, bu küresel sermaye akışından pay alabilir. Ayrıca, Çin ile ABD arasındaki teknoloji rekabeti, Türkiye'nin savunma ve teknoloji alanlarındaki dış politika seçeneklerini etkileyebilir; Türkiye, dengeli bir yaklaşımla her iki ülkeyle de ilişkilerini sürdürmeye çalışmaktadır.
