Çin'de 'Tekerlek Kraliçesi' olarak anılan Chen Ailian, 11 milyar yuan (yaklaşık 1,6 milyar dolar) net servetiyle sadece bir sanayi devi değil, aynı zamanda toplumsal cinsiyet kalıplarını yıkan bir rol model olarak ana akım sosyal medyada trend oluyor. Dört yıl önce ülkenin doğusundaki küçük bir atölyede başlayan hikaye, bugün 40.000'den fazla çalışanı olan küresel bir tekerlek üretim grubuna dönüştü.
Traktör sürücüsünden sanayi imparatoriçesine
1960'larda doğan Chen Ailian, genç yaşta ailesinin geçimine katkı sağlamak için traktör sürmeye başladı. O dönemde kadınların traktör kullanması alışılmadık bir durumdu; ancak o, azmi ve teknik becerisiyle kısa sürede tanındı. 1980'lerde Çin'in ekonomik reformlarıyla birlikte girişimcilik fırsatları arttı. Chen, biriktirdiği parayla küçük bir tamir atölyesi açtı ve zamanla tarım araçları için yedek parça üretimine yöneldi.
1990'larda şirketini resmileştirerek Zhejiang eyaletinde bir fabrika kuran Chen, özellikle alüminyum alaşımlı hafif ticari araç tekerlekleri üzerinde uzmanlaştı. Ürünlerinin kalitesi ve uygun fiyatı sayesinde kısa sürede iç pazarda büyüdü. 2000'li yıllarda ihracata yönelen şirket, bugün 100'den fazla ülkeye tekerlek tedarik ediyor. Chen Ailian, işe ilk başladığında bir kadın olarak 'bu iş erkek işi' önyargılarıyla karşılaştığını, ancak başarının cinsiyet tanımadığını söylüyor.
Çin'in üretim gücü ve kadın girişimciliği
Chen Ailian'ın başarısı, Çin'in son 40 yılda yaşadığı dönüşümün bir mikrokozmosu olarak görülüyor. Ülkenin Doğu kıyısındaki sanayi kuşağında, devlet destekli krediler ve teşvikler sayesinde birçok aile şirketi küresel oyuncu haline geldi. Ancak Chen'in hikayesi, özellikle kadın girişimciler için ilham kaynağı. Çin'de kadınların iş gücüne katılım oranı yüksek olmasına rağmen, üst düzey yönetici pozisyonlarında kadın temsili hala düşük. Chen, bu cam tavanı kırarak 2021'de 'Çin'in En Zengin Kadınları' listesinde üst sıralarda yer aldı.
Uzmanlar, Chen Ailian'ın hikayesinin Çin'in 'imalat gücü' vizyonuyla da örtüştüğünü belirtiyor. Şirketi, Ar-Ge'ye yaptığı yatırımlarla hafif ve dayanıklı tekerlek teknolojilerinde patent sahibi oldu. Ayrıca, elektrikli araçlar için özel tekerlek geliştirerek yeşil dönüşüme katkıda bulunuyor. Bu küresel trend, Çinli sanayicilerin batılı rakiplerine kafa tutmasını sağlıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Chen Ailian'ın hikayesi, Türkiye'deki kadın girişimciler ve sanayiciler için de önemli dersler içeriyor. Türkiye'de de benzer şekilde, küçük ölçekli işletmelerden doğan büyük sanayi grupları bulunuyor. Ancak kadınların sanayi sektöründe temsili hala sınırlı. Chen'in azim ve inovasyonla engelleri aşması, Türkiye'de kadın girişimciliğini teşvik eden politikalara ilham verebilir. Ayrıca, Çin'in üretimdeki yükselişi, Türkiye'nin benzer bir model izleyerek katma değerli üretime yönelmesi gerektiğini hatırlatıyor. Küresel tedarik zincirlerinde Çin'in ağırlığı, Türkiye için hem rekabet hem de iş birliği fırsatı anlamına geliyor.
