Çin Gümrük İdaresi tarafından açıklanan verilere göre, Çin'in durian ithalatı 2026 yılının ilk yarısında geçen yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 47 oranında artarak rekor seviyeye ulaştı. Güneydoğu Asya ülkeleri, aşırı üretim nedeniyle fiyatların düştüğü bir dönemde Çin pazarına büyük miktarlarda durian ihraç etti. Özellikle Tayland ve Malezya, ihracatlarında önemli artış kaydetti.
Artan arz ve düşen fiyatlar
Verilere göre, Tayland 2026 Ocak-Haziran döneminde Çin'e yaklaşık 3,79 milyar dolar değerinde durian ihraç etti. Bu rakam, bir önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 55'lik bir artışı temsil ediyor. Malezya'nın ihracatı ise yüzde 68 artarak 1,2 milyar dolara ulaştı. Filipinler ve Vietnam da ihracatlarını sırasıyla yüzde 40 ve yüzde 32 oranında artırdı.
Durian üretimindeki bu büyük artış, özellikle Tayland ve Malezya'da çiftçiler için zorlu bir döneme işaret ediyor. Aşırı arz nedeniyle fiyatlar düşerken, çiftçiler karlılık oranlarında ciddi bir azalma ile karşı karşıya kaldı. Tayland'ın güneyindeki durian üreticileri, fiyatların geçen yıla göre yüzde 20'ye varan oranlarda gerilediğini bildiriyor. Malezya'da ise durian çiftçileri, hükümetten fiyat istikrarı için acil önlem almasını talep ediyor.
Küresel talep ve lojistik zorluklar
Çin, dünyanın en büyük durian ithalatçısı konumunda. Ülkenin artan talebi, Güneydoğu Asya ülkelerinin üretim kapasitelerini genişletmelerine yol açtı. Ancak bu genişleme, arz-talep dengesizliğine neden oldu. Uzmanlar, durian pazarındaki bu dalgalanmanın devam edeceğini ve çiftçilerin üretim planlamasında daha dikkatli olması gerektiğini belirtiyor.
Taşımacılık ve lojistik alanında da sorunlar yaşanıyor. Durian'ın hassas bir meyve olması ve kısa raf ömrü, soğuk zincir taşımacılığına büyük bir bağımlılık yaratıyor. Çin'e yapılan ihracatın büyük bir kısmı, hızlı teslimat için hava kargo ile gerçekleştiriliyor. Bu durum, maliyetleri artırırken, karlılığı daha da düşürüyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, Türkiye'nin tarımsal ihracat stratejileri açısından dolaylı bir ders niteliği taşıyor. Türkiye, özellikle yaş meyve ve sebze ihracatında benzer arz-talep dengesizlikleri yaşayabilir. Çin pazarına yönelik tarımsal ihracatın artması, Türkiye için de potansiyel bir fırsat oluşturuyor. Ancak fiyat dalgalanmalarına karşı korunma mekanizmaları ve lojistik altyapının güçlendirilmesi gerekiyor. Ayrıca, küresel ticarette Çin'in talep artışının diğer emtia fiyatlarına olası etkileri de dikkatle izlenmeli.
