Çin’in Şian kentindeki Xidian Üniversitesi’nde görev yapan bilim insanları, birkaç ayna, güneş paneli ve mikrodalga vericisi kullanarak 100 metreden fazla mesafeye enerji iletebiliyor. Ancak asıl hedefleri çok daha büyük: 36.000 kilometre yükseklikteki bir uzay güneş santraliyle tüm dünyaya kesintisiz enerji sağlamak. Fan Guanheng liderliğindeki ekip, bu teknolojiyi 2050 yılına kadar hayata geçirmeyi planlıyor.
Gelişmenin arka planı
Uzay güneş enerjisi kavramı ilk kez 1968’de ortaya atıldı. Dünya yörüngesinde yer alan büyük bir santral, atmosferin etkisi olmadan sürekli güneş ışığı toplayabilir. Toplanan enerji mikrodalga veya lazer ışınlarıyla Dünya’ya gönderilip alıcı antenlerle elektriğe dönüştürülebilir. Xidian Üniversitesi ekibi, 2022 yılında tamamladıkları yerdeki bir test tesisiyle kablosuz enerji transferinde önemli bir aşama kaydetti. Sistem, 75 metre mesafede %100’e varan bir verimlilikle enerji iletebiliyor. Şimdi sırada 2019’da inşasına başlanan ve 2025’te tamamlanması planlanan bir başka test tesisi var. Bu tesis, 55 metre yüksekliğindeki bir kuleden enerji gönderecek ve yörünge koşullarını simüle edecek.
Bölgesel veya küresel boyut
Çin, uzay güneş enerjisi yarışında önde gidiyor. ABD, Avrupa ve Japonya da benzer projeler geliştiriyor ancak Çin, 2028’de yörüngede 1 megavatlık bir prototip çalıştırmayı hedefliyor. 2050’de 1 gigavatlık ticari bir santral devreye alındığında, bir nükleer santralin ürettiği kadar enerji sağlanabilecek. Proje, Çin’in karbon nötr hedefleri ve enerji bağımsızlığı açısından da kritik. Uzay santrali, gece-gündüz farkı olmaksızın yılın %99’undan fazla süreyle enerji üretebilecek. Ancak maliyetler hâlâ çok yüksek; 1 kilovat-saat enerjinin maliyeti şu an 10 doları buluyor. Yine de teknolojinin gelişmesi ve seri üretimle bu rakamın 0,10 doların altına düşmesi bekleniyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Uzay güneş enerjisi teknolojisi, Türkiye’nin enerji ithalatı bağımlılığını azaltma hedefiyle doğrudan ilgilidir. Türkiye, yoğun güneş alan bir ülke olarak yerde güneş enerjisi yatırımlarını artırıyor ancak uzay tabanlı enerji, kesintisiz bir alternatif sunabilir. Çin’in bu alandaki ilerlemesi, Türkiye’nin de bu teknolojiye erişim için iş birliği fırsatları araması gerektiğini gösteriyor. Ayrıca kablosuz enerji transferi, afet bölgelerine enerji sağlanması gibi askeri ve sivil kullanımlarda da Türkiye için stratejik önem taşıyabilir.
