Çin Dışişleri Bakanlığı, Bangladeş’in kapsamlı Teesta Nehri projesini üstlenmesine verdikleri desteğin hiçbir üçüncü ülkeye yönelik olmadığını açıkladı. Çinli Bakan Mao Ning, haftalık basın toplantısında, iki ülke arasındaki iş birliğinin karşılıklı fayda ve kalkınma temelinde ilerlediğini ve bölgesel istikrarı hedeflediğini vurguladı. Bu açıklama, Bangladeş’in eski Başbakanı Şeyh Hasina’nın geçtiğimiz günlerde Pekin’e yaptığı ziyaretin ardından geldi.
Gelişmenin Arka Planı
Çin’in Teesta Nehri projesine desteği, Bangladeş’in su kaynakları yönetimi ve enerji ihtiyacını karşılama çabalarının bir parçası. Bangladeş Dışişleri Bakanı Hasan Mahmud, Pekin temasları sırasında Dakka’nın “Tek Çin” politikasına olan bağlılığını yineledi. Bu politika, Çin’in egemenlik ve toprak bütünlüğüne saygı duyulmasını içeriyor. Çin, daha önce Bangladeş’in egemenlik ve toprak bütünlüğünü desteklemişti. İki ülke arasındaki ilişkiler, altyapı yatırımları ve ticaret hacminin artmasıyla derinleşiyor. Teesta projesi, Bangladeş’in kuzey bölgelerinde tarımsal sulama ve enerji üretimi için kritik öneme sahip.
Bangladeş, Teesta Nehri’nin sularının kullanımı konusunda Hindistan ile uzun süredir anlaşmazlık yaşıyor. Çin’in projeye dahil olması, bölgesel su politikalarında yeni bir denge unsuru olarak görülüyor. Hindistan, daha önce Bangladeş ile Teesta sularının paylaşımı konusunda bir anlaşma imzalamış olsa da, uygulama aşamasında tıkanıklıklar yaşanmıştı. Çin’in desteği, Bangladeş’e projeyi hayata geçirme konusunda alternatif bir seçenek sunuyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Çin’in Bangladeş’e verdiği bu destek, Güney Asya’daki nüfuz mücadelesi bağlamında değerlendiriliyor. Pekin, Kuşak ve Yol Girişimi (BRI) kapsamında Bangladeş’e büyük yatırımlar yapıyor. Dakka’nın Tek Çin politikasına bağlılığı, Tayvan konusunda Pekin’in uluslararası alandaki pozisyonunu güçlendiriyor. Bu gelişme, aynı zamanda Hindistan-Çin rekabetinde önemli bir unsur. Hindistan, BRI’yi kendi nüfuz alanına bir müdahale olarak görüyor. Çin’in Teesta projesine verdiği destek, Hindistan’ın bölgedeki su kaynakları üzerindeki kontrolünü dolaylı olarak etkileyebilir.
Küresel ölçekte, Çin’in altyapı yatırımları ve kalkınma yardımları, gelişmekte olan ülkeler üzerindeki etkisini artırıyor. Bangladeş, hızlı ekonomik büyümesi ve stratejik konumuyla Çin için önemli bir ortak. Öte yandan, Batılı ülkeler Çin’in borç tuzağı diplomasisi uyguladığı yönündeki eleştirilerini sürdürüyor. Ancak Bangladeş yönetimi, Çin ile iş birliğinin kendi kalkınma hedefleriyle uyumlu olduğunu savunuyor. Teesta projesi, iki ülke arasındaki ekonomik ve diplomatik bağların somut bir göstergesi olarak öne çıkıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, Türkiye’nin Güney Asya ve Hint-Pasifik bölgesindeki çok yönlü dış politikası açısından dolaylı önem taşıyor. Türkiye, Bangladeş ile insani yardım ve kalkınma iş birliği alanında ilişkilerini sürdürürken, Çin’in bölgedeki artan etkisi Ankara’nın denge politikalarını etkileyebilir. Ayrıca, Teesta projesi gibi su kaynakları yönetimi konuları, Türkiye’nin sınır aşan sular konusundaki deneyimleriyle paralellik gösteriyor. Türkiye’nin, Fırat ve Dicle nehirleri üzerindeki politika yapımında suyun bölgesel istikrar için önemini vurgulaması, bu tür projelerin jeopolitik boyutuna dikkat çekiyor. Ancak doğrudan bir etki söz konusu olmadığından, gelişme yakından izlenmeli ancak acil bir müdahale gerektirmiyor.
