ABD ile Çin arasındaki stratejik rekabet son haftalarda yeni bir boyut kazandı. Washington'da artan sayıda milletvekili, Çin teknolojisine olan bağımlılığı azaltmak için Amerikan şirketlerine sağlanan vergi teşviklerinin sınırlandırılmasını talep ederken, Pekin yönetimi Pasifik Okyanusu'nda yeni bir kıtalararası balistik füze denemesi gerçekleştirdi. İki süper güç arasındaki bu hamleler, küresel dengeleri yeniden şekillendirebilecek potansiyele sahip.
Gelişmenin Arka Planı
ABD Temsilciler Meclisi'nde kabul edilen bir yasa tasarısı, Çin merkezli teknoloji şirketlerine yönelik vergi avantajlarının kademeli olarak kaldırılmasını öngörüyor. Özellikle yarı iletken ve yapay zeka alanlarında faaliyet gösteren ABD firmaları, Çin ile ortak projelerde verdikleri vergi indirimlerini kaybetme riskiyle karşı karşıya. Bu girişim, iki ülke arasındaki ticaret savaşının derinleştiği bir dönemde geliyor. Öte yandan, Çin Halk Kurtuluş Ordusu'nun geçtiğimiz hafta Pasifik'te gerçekleştirdiği füze denemesi, uluslararası toplumda endişeyle karşılandı. Denemenin, Tayvan Boğazı ve Güney Çin Denizi'ndeki gerilimi artırma amacı taşıdığı yorumları yapılıyor.
Uzmanlara göre, ABD'nin vergi politikasında yapacağı değişiklikler, Çin'in teknoloji alanındaki ilerlemesini yavaşlatmayı hedefliyor. Ancak bu hamlenin kısa vadede küresel tedarik zincirlerinde aksamaya yol açabileceği belirtiliyor. Çin'in füze denemesi ise ABD ve müttefiklerini caydırmaya yönelik bir adım olarak değerlendiriliyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
ABD-Çin rekabeti yalnızca iki ülkeyi değil, tüm Asya-Pasifik bölgesini etkiliyor. Japonya, Avustralya ve Güney Kore gibi ABD müttefikleri, Çin'in artan askeri faaliyetlerinden rahatsızlık duyuyor. Özellikle Tayvan'ın statüsü konusundaki anlaşmazlık, bölgede sıcak çatışma riskini artırıyor. Öte yandan, Avrupa Birliği de Çin'e bağımlılığını azaltma çabalarını sürdürüyor. ABD'nin vergi politikası değişikliği, Avrupalı şirketleri de etkileyebilir.
Uzmanlar, iki ülke arasındaki bu gerilimin küresel ekonomiye yansımalarının olacağını vurguluyor. Yarı iletken üretiminde yaşanacak aksaklıklar, dünya çapında teknoloji fiyatlarını yükseltebilir. Ayrıca, füze denemeleri silahlanma yarışını tetikleyebilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD-Çin rekabeti, Türkiye'nin dış politikasında denge arayışını zorunlu kılıyor. Türkiye, NATO üyesi olarak ABD ile savunma iş birliğini sürdürürken, Çin ile ekonomik ilişkilerini de geliştirme çabasında. Çin'in füze denemeleri, Türkiye'nin savunma stratejilerini gözden geçirmesine neden olabilir. Özellikle Doğu Akdeniz'de yaşanan gerilimler, Türkiye'yi Asya-Pasifik'teki gelişmelere karşı daha duyarlı hale getiriyor. Türkiye, iki süper güç arasındaki bu yarışta kendi çıkarlarını korumak için esnek bir diplomasi izlemek zorunda kalacak.
