Çin'de domuz eti fiyatları, hükümetin fiyatları yukarı çekmek için uyguladığı politikalarla birlikte son haftalarda belirgin bir artış gösteriyor. Ancak bu toparlanma, tüketicilerin hâlâ yeterince alım yapmaması nedeniyle sürdürülebilirlik açısından zorluklarla karşılaşıyor. Dünyanın en büyük domuz eti üreticisi ve tüketicisi olan Çin'de, fiyatların yükselmesi hem yerel çiftçiler hem de küresel piyasalar için kritik bir gösterge niteliği taşıyor.
Gelişmenin Arka Planı
Çin hükümeti, 2023'ün başından bu yana domuz eti fiyatlarını desteklemek için çeşitli önlemler aldı. Bu kapsamda devlet rezerv alımları yapıldı, çiftçilere sübvansiyonlar sağlandı ve üretim kotaları gözden geçirildi. Açıklanan verilere göre, Nisan ayı ortasında domuz eti fiyatları kilogram başına 20 yuanın üzerine çıkarak son üç ayın en yüksek seviyesine ulaştı. Bu artış, hükümetin fiyat destekleme politikalarının bir sonucu olarak görülüyor.
Ancak uzmanlar, arz tarafındaki bu teşviklere rağmen talep tarafının zayıf kaldığını belirtiyor. Özellikle kırsal kesimde gelir düzeyindeki yavaş büyüme ve kentlerde yaşam maliyetlerindeki artış, tüketicilerin domuz eti tüketimini sınırlıyor. Domuz eti, Çin mutfağının vazgeçilmez bir parçası olmasına rağmen, son yıllarda sağlık bilincinin artması ve alternatif protein kaynaklarının yaygınlaşması da talebi olumsuz etkiliyor.
Çin Tarım Bakanlığı'nın verilerine göre, 2024 yılının ilk çeyreğinde domuz eti üretimi bir önceki yılın aynı dönemine göre %15 artış gösterdi. Ancak perakende satış verileri, tüketimin üretim artışını karşılamadığını ortaya koyuyor. Bu durum, fiyatların yükselmesine rağmen sektörün sürdürülebilir bir toparlanma sağlayamamasına neden oluyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Çin'in domuz eti piyasasındaki dalgalanmalar, küresel gıda ticareti üzerinde doğrudan etkiye sahip. Çin, dünya domuz eti ithalatının yaklaşık %40'ını karşılıyor ve özellikle Avrupa Birliği, Brezilya ve ABD'den yoğun şekilde alım yapıyor. Fiyatların düşük seyrettiği dönemlerde Çin'in ithalatı azalıyor, bu da ihracatçı ülkelerin ekonomilerini olumsuz etkiliyor. Son aylarda fiyatların toparlanma sinyali vermesi, küresel domuz eti piyasalarında iyimserliği artırdı.
Ancak zayıf iç talep, bu iyimserliğin sınırlı olduğunu gösteriyor. Asya'da diğer gelişmekte olan ülkelerde de benzer bir eğilim görülüyor: Üretim artarken, hane halkı bütçeleri daraldığı için gıda harcamaları kısılıyor. Küresel çapta gıda enflasyonunun etkileri hâlâ hissedilirken, Çin'in domuz eti piyasasındaki toparlanmanın kalıcı olup olmayacağı, dünya genelindeki gıda fiyatları açısından da belirleyici olacak.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Çin'in domuz eti piyasası, Türkiye'yi doğrudan etkileyen bir alan değil; zira Türkiye'de domuz eti tüketimi kültürel olarak sınırlıdır. Ancak küresel gıda fiyatları ve ticaret akışları üzerinden dolaylı etkiler söz konusu. Çin'in domuz eti ithalatındaki değişimler, uluslararası tarım emtia fiyatlarında dalgalanmalara yol açabiliyor. Türkiye, gıda enflasyonuyla mücadele ederken, küresel fiyat hareketlerini izlemek durumunda. Ayrıca Türkiye'nin toplam ihracatı içinde tarım ürünleri önemli bir yer tutuyor; dolayısıyla Çin'deki toparlanma, Türkiye'nin bazı ihraç kalemleri için (örneğin tahıl) talep artışı anlamına gelebilir. Ancak bu bağlantı doğrudan domuz eti üzerinden değil, genel gıda ticareti kanalıyla şekilleniyor.
