Çin'in güneydoğusundaki Fujian eyaletine bağlı Jinjiang kentindeki bir ayakkabı fabrikasında 9 Temmuz'da meydana gelen yangında 28 kişi hayatını kaybetti. Yangın, yerel saatle sabah saatlerinde, fabrikanın üretim bölümünde başladı. Fabrika çalışanlarının çoğu, yangının hızla yayılması nedeniyle kaçış yollarını kullanamadı. Olayla ilgili olarak Çin Devlet Başkanı Xi Jinping, derhal kapsamlı bir soruşturma başlatılması talimatını verdi. Xi, bu tür trajedilerin tekrarlanmaması için iş sağlığı ve güvenliği denetimlerinin sıkılaştırılmasını istedi. Yetkililer, yangının çıkış nedenini belirlemek için çalışmalarını sürdürüyor. Fabrikanın sahibi ve yöneticileri ifadelerine başvurulmak üzere gözaltına alındı.
Yangının arka planı ve ilk müdahale
Yangın, fabrikanın ikinci katında, ayakkabı üretimi sırasında kullanılan kimyasal maddelerin alev alması sonucu çıktı. Patlama seslerinin ardından kısa sürede tüm binayı saran yangına, 20'den fazla itfaiye aracı ve 100'den fazla itfaiye eri müdahale etti. Fabrikanın dört katlı olduğu ve yangın anında yaklaşık 150 işçinin çalıştığı bildirildi. İlk belirlemelere göre, yangının hızla yayılmasında fabrikadaki yanıcı malzemeler ve yetersiz yangın güvenlik önlemleri etkili oldu. Yangın, üç saat süren yoğun çalışmalar sonucunda kontrol altına alınırken, bina büyük ölçüde kullanılamaz hale geldi. Kurtarma ekipleri, enkaz altında kalan işçileri aramak için çalışmalarını sürdürüyor. Olayda yaralanan 15 kişi ise çevre hastanelere kaldırıldı. Yaralılardan üçünün durumunun ciddi olduğu belirtiliyor.
Çin Devlet Başkanı Xi Jinping, yangın haberini alır almaz, Fujian eyalet yönetimine olayla ilgili kapsamlı ve şeffaf bir soruşturma yürütülmesi talimatını verdi. Xi, tüm işletmelerde iş sağlığı ve güvenliği denetimlerinin artırılması gerektiğini vurguladı. Başbakan Li Qiang da olayla ilgili olarak benzer bir mesaj yayımlayarak, ihmal veya kusuru olanların en ağır şekilde cezalandırılacağını belirtti.
Bölgesel ve küresel boyut
Çin'de son yıllarda artan endüstriyel kazalar, ülkenin hızlı sanayileşme sürecindeki güvenlik açıklarını gözler önüne seriyor. 2023 yılının ilk yarısında 4.000'den fazla iş kazası kaydedilirken, 700'ün üzerinde kişi hayatını kaybetti. Çin hükümeti, iş sağlığı ve güvenliği standartlarını iyileştirmek için yeni düzenlemeler getirse de, denetim yetersizlikleri ve cezaların caydırıcı olmaması sorun teşkil etmeye devam ediyor. Bu yangın, özellikle düşük maliyetli üretim yapan fabrikalarda güvenlik koşullarının ne kadar ihmal edildiğini bir kez daha ortaya koydu. Öte yandan, Çin'in en büyük ayakkabı üretim merkezlerinden biri olan Jinjiang'daki bu olay, küresel tedarik zincirlerinde de endişe yarattı. Batılı markaların üretim yaptırdığı Çin fabrikalarındaki güvenlik standartları, uluslararası sivil toplum kuruluşları tarafından sık sık eleştiriliyor. Bu tür felaketlerin, yabancı yatırımcıların Çin'e olan güvenini sarsabileceği belirtiliyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Çin'deki bu yangın, Türkiye'nin de hızla sanayileşen bir ülke olarak karşılaştığı iş sağlığı ve güvenliği sorunlarını hatırlatmaktadır. Türkiye, özellikle tekstil ve deri sektöründe benzer risklerle karşı karşıyadır. Türkiye'nin, iş kazalarını önlemek için denetim mekanizmalarını güçlendirmesi ve uluslararası standartlara uyum sağlaması önem arz etmektedir. Ayrıca, Çin'den üretim yaptıran Türk firmaları, tedarik zincirlerinde etik ve güvenlik standartlarını gözden geçirmelidir. Bu tür olaylar, küresel tedarik zincirlerinde güvenlik ve sürdürülebilirlik konularını yeniden gündeme getirerek, Türkiye'nin de dâhil olduğu gelişmekte olan ülkelerde daha sıkı düzenlemelerin hayata geçirilmesini zorunlu kılmaktadır.
