Çin’in tıbbi yapay zeka alanındaki ilerlemesi, Avrupa pazarına açılan bir cerrahi robot ve OpenAI’ın sağlık benchmarkında zirveye çıkan bir klinik model ile yeni bir aşamaya geçti. Şanghay merkezli MicroPort MedBot, Toumai Remote cerrahi robotunun Avrupa Birliği (AB) pazarına giriş için gerekli CE işareti onayını aldığını duyurdu. Aynı dönemde, Çinli bir klinik yapay zeka modeli, OpenAI tarafından geliştirilen büyük sağlık benchmarkında en yüksek puanı elde ederek dikkat çekti. Bu gelişmeler, Çin’in medikal teknoloji ihracatında ve yapay zeka alanında küresel rekabetteki iddiasını ortaya koyuyor.
Gelişmenin arka planı: Toumai robotunun AB onayı ve benchmark başarısı
MicroPort MedBot tarafından geliştirilen Toumai Remote, cerrahların uzaktan kumanda ile ameliyat yapmasına olanak tanıyan ilk Çin yapımı teleoperasyonel robot olarak öne çıkıyor. CE işareti, robotun AB’nin sağlık, güvenlik ve çevre standartlarına uygun olduğunu belgeliyor ve şirketin Avrupa pazarına girişinin önünü açıyor. Toumai, daha önce Çin’de ve bazı Asya ülkelerinde kullanılıyordu. AB onayı, robotun rekabetçi Avrupa pazarında Amerikan Intuitive Surgical’ın da Vinci sistemi gibi rakiplerle mücadele edebileceği anlamına geliyor.
Diğer yandan, Çin merkezli bir sağlık teknolojisi girişiminin geliştirdiği klinik yapay zeka modeli, OpenAI’ın “Healthcare Benchmark” olarak adlandırılan testinde en yüksek başarıyı gösterdi. Bu benchmark, tıbbi teşhis, tedavi önerisi ve hasta yönetimi gibi alanlarda yapay zeka modellerinin performansını ölçüyor. Modelin adı henüz kamuya açıklanmamış olsa da, Çin’in yapay zeka destekli sağlık çözümlerinde iddialı olduğunu kanıtlıyor.
Bölgesel ve küresel boyut: Asya-Pasifik’ten dünyaya medikal teknoloji ihracatı
Çin, medikal teknoloji alanında hızla büyüyen bir ihracatçı konumunda. Toumai robotunun AB onayı, Çin’in yüksek teknolojili tıbbi cihazlarda küresel pazara entegrasyonunun bir örneği. Asya-Pasifik bölgesinde, Japonya ve Güney Kore de benzer cerrahi robotlar geliştiriyor ancak Çin, büyük iç pazar ve devlet destekli Ar-Ge yatırımlarıyla avantaj sağlıyor. Örneğin, Çin hükümeti “Made in China 2025” stratejisi kapsamında medikal cihazları öncelikli alanlardan biri olarak belirlemişti. Bu strateji, yerli üretimi teşvik ederken aynı zamanda ihracatı da destekliyor.
Küresel ölçekte, yapay zeka destekli cerrahi robot pazarının 2023’te yaklaşık 6 milyar dolar olduğu ve 2030’a kadar 20 milyar dolara ulaşması bekleniyor. Toumai’nin AB pazarına girişi, Çinli firmaların bu büyüyen pazardan pay alma hedefinin bir parçası. OpenAI benchmarkındaki başarı ise, Çinli yapay zeka modellerinin küresel seviyede rekabetçi olduğunu gösteriyor; ancak bu modellerin klinik uygulamalarda ne kadar güvenilir olduğu konusunda daha fazla veriye ihtiyaç var.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Çin’in medikal yapay zeka alanındaki bu ilerlemeleri, Türkiye’nin sağlık teknolojisi ithalatı ve yerli üretim hedefleri açısından önemli. Türkiye, cerrahi robotlar başta olmak üzere tıbbi cihazlarda büyük ölçüde ithalata bağımlı ve bu alanda yerli üretim çabaları sürüyor. Toumai gibi uygun maliyetli robotların AB pazarına girmesi, Türkiye’nin de bu teknolojilere erişimini kolaylaştırabilir. Ayrıca, Çin’in yapay zeka modellerindeki başarısı, Türkiye’nin kendi sağlık verilerini kullanarak yerli modeller geliştirme girişimlerine referans olabilir. Ancak Türkiye’nin Çin’le teknoloji işbirliğini artırması, AB ve NATO üyeliği bağlamında dikkatle yönetilmesi gereken bir denge unsuru.
