Çin ve Rusya, iki ülke arasındaki askeri iş birliğinin önemli bir ayağını oluşturan yıllık ortak deniz tatbikatlarına bu yıl da devam ediyor. Çin Savunma Bakanlığı tarafından yapılan resmi açıklamaya göre, tatbikatlar 10 Temmuz Pazartesi günü başlayacak ve 13 Temmuz Perşembe gününe kadar Çin'in doğu kıyısındaki Qingdao kenti açıklarında gerçekleştirilecek. Tatbikatların hemen ardından ise iki ülkenin donanma unsurları Pasifik Okyanusu'nda ortak deniz devriyesi gerçekleştirecek.
Gelişmenin Arka Planı ve Tatbikatın Kapsamı
Çin ve Rusya arasındaki askeri iş birliği, özellikle Ukrayna'daki savaşın ardından Batı ile yaşanan gerilimlerin artmasıyla birlikte daha da derinleşti. İki ülke, son yıllarda düzenli olarak ortak hava ve deniz tatbikatları yaparken, bu tatbikatların kapsamı ve sıklığı da giderek artıyor. Bu yılki tatbikatta, Çin ve Rusya donanmalarına ait savaş gemileri, denizaltılar, uçaklar ve helikopterlerin yer alması bekleniyor. Tatbikatın ana odak noktasının deniz güvenliği, denizaltı savunma harbi, hava savunma ve arama kurtarma operasyonları olduğu belirtiliyor.
Qingdao, Çin'in önemli bir deniz üssü ve Kuzey Filosu'nun karargahına ev sahipliği yapıyor. Tatbikatın bu bölgede yapılması, Çin'in Pasifik'teki deniz varlığını pekiştirme stratejisinin bir parçası olarak yorumlanıyor. Rusya ise bu tatbikatla, Ukrayna'daki savaş nedeniyle Karadeniz'de yoğunlaşan dikkatini bir nebze de olsa Pasifik'e kaydırarak, Asya-Pasifik bölgesindeki varlığını sürdürme niyetini ortaya koyuyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Bu ortak tatbikat, ABD ve müttefiklerinin Asya-Pasifik bölgesindeki deniz gücü projeksiyonuna karşı bir yanıt olarak görülüyor. Çin ve Rusya, özellikle Hindistan-Pasifik bölgesinde artan ABD-Çin rekabeti ve Tayvan üzerindeki gerilimler nedeniyle, ortak askeri faaliyetlerini sıklaştırmış durumda. Geçtiğimiz yıl, iki ülke Japonya Denizi ve Doğu Çin Denizi'nde ortak devriyeler gerçekleştirmişti. Bu yılki tatbikatın ardından yapılacak Pasifik devriyesinin hangi güzergahı izleyeceği henüz netlik kazanmasa da, uzmanlar bu devriyenin Guam ve Hawaii yakınlarına kadar uzanabileceğini belirtiyor.
NATO'nun Avrupa'da Rusya'ya karşı aldığı önlemler ve ABD'nin Tayvan'a yönelik silah satışları, Pekin ile Moskova arasındaki askeri ittifakı daha da güçlendiriyor. İki ülke, BM Güvenlik Konseyi'nde sık sık ortak oy kullanırken, ikili ticaret hacimlerini artırarak Batı yaptırımlarına karşı alternatif finansal mekanizmalar geliştiriyor. Bu durum, küresel güç dengelerinde ABD liderliğindeki Batı bloğuna karşı alternatif bir kutbun oluşmasına zemin hazırlıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, NATO üyesi bir ülke olmasına rağmen, Çin ve Rusya ile dengeli ilişkiler yürütmeye özen göstermektedir. Çin-Rusya ortak deniz tatbikatı, Ankara'nın Batı ile Asya arasındaki konumunu yeniden değerlendirmesine neden olabilir. Türkiye, Rusya ile Karadeniz'deki deniz gücü dengesini yakından izlerken, Çin'in Orta Asya ve Doğu Akdeniz'de artan etkinliği de dikkat çekiyor. Bu gelişme, Türkiye'nin hem NATO içindeki konumunu hem de Asya'ya yönelik açılım politikalarını etkileyebilecek potansiyele sahiptir. Ankara, bu tür tatbikatların bölgesel istikrara etkisini değerlendirirken, kendi savunma stratejilerini gözden geçirebilir.
