Çin Halk Kurtuluş Ordusu Donanması'na (PLAN) ait Liaoning uçak gemisi öncülüğündeki vurucu grubu, Çarşamba günü itibarıyla Filipin Denizi'nde faaliyet gösteriyordu. Japonya Ortak Kurmay Ofisi'nin açıklamasına göre, CNS Liaoning (16) uçak gemisinin liderliğindeki grup, Japonya'nın Ishigaki Adası'nın 155 mil güneyinde tespit edildi ve uçak indirme-bindirme faaliyetleri gerçekleştirdi.
Tatbikatın Arka Planı ve Askeri Detaylar
Japonya Ortak Kurmay Ofisi'nin çarşamba günkü raporuna göre, Liaoning uçak gemisi ve refakatindeki savaş gemileri, Doğu Çin Denizi'nden Filipin Denizi'ne geçiş yaparak bölgede varlık gösterdi. Ishigaki Adası, Japonya'nın Okinawa prefektörlüğüne bağlı ve Doğu Çin Denizi ile Filipin Denizi arasındaki stratejik geçiş noktalarına yakınlığıyla biliniyor. Liaoning'in 155 mil güneyde tespit edilmesi, geminin Miyako Boğazı veya benzeri geçişlerden geçerek açık denize çıktığını gösteriyor.
Tatbikat sırasında uçak gemisinden kalkış ve iniş yapan uçakların cinsi ve sayısı hakkında resmi bir açıklama yapılmadı. Ancak Liaoning'in J-15 tipi savaş uçakları ve Z-18 tipi helikopterler konuşlandırdığı biliniyor. Bu tür tatbikatlar, Çin donanmasının muharebe hazırlığını ve deniz yeteneklerini göstermesi açısından önem taşıyor. Filipin Denizi, son yıllarda Çin'in deniz tatbikatlarını yoğunlaştırdığı bir bölge haline geldi.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Liaoning vurucu grubunun Filipin Denizi'ndeki varlığı, Çin'in artan deniz gücü projeksiyonu ve bölgesel caydırıcılık stratejisinin bir parçası olarak değerlendiriliyor. Filipin Denizi, Güney Çin Denizi'ne açılan önemli bir geçiş yolu ve aynı zamanda ABD ile müttefiklerinin sık sık ortak tatbikatlar düzenlediği bir alan. Çin'in bu bölgede uçak gemisi konuşlandırması, bölgesel gerilimi artırabilir ve Japonya, Filipinler gibi ülkelerin güvenlik endişelerini tetikleyebilir.
Japonya'nın tatbikatı yakından izlemesi ve kamuoyuyla paylaşması, Tokyo'nun Çin'in deniz faaliyetlerine karşı artan hassasiyetini yansıtıyor. Japonya Savunma Bakanlığı, son yıllarda Çin gemilerinin hareketlerini düzenli olarak raporluyor. Bu tür açıklamalar, Japonya'nın kendi savunma politikalarını gerekçelendirmesine ve müttefikleriyle istihbarat paylaşımına zemin hazırlıyor.
Çin'in uçak gemisi programı, ülkenin mavi sulara açılma hedefinin somut bir göstergesi. Liaoning, Çin'in ilk uçak gemisi olarak 2012'de hizmete girdi ve o zamandan beri çeşitli tatbikatlara katıldı. Çin, halihazırda ikinci uçak gemisi Shandong'u da aktif olarak kullanıyor ve daha gelişmiş bir üçüncü gemiyi inşa ediyor. Bu gemilerin Filipin Denizi gibi stratejik bölgelerde konuşlandırılması, Çin'in deniz stratejisindeki kaymayı ve bölgesel güç dengesini etkileme potansiyelini gösteriyor.
Uluslararası hukuk açısından, Filipin Denizi büyük ölçüde açık deniz statüsünde ve kıyı devletlerinin münhasır ekonomik bölgeleri dışında kalan alanlar da mevcut. Ancak bölgedeki adacıklar ve deniz yetki alanları konusunda çeşitli ülkeler arasında anlaşmazlıklar bulunuyor. Çin'in tatbikatı, bu hassas dengeler içinde gerçekleşiyor ve bölgesel istikrar açısından dikkatle izlenmesi gereken bir gelişme.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Çin'in Filipin Denizi'ndeki uçak gemisi tatbikatı, doğrudan Türkiye'yi ilgilendirmese de küresel deniz güvenliği ve güç dengeleri açısından dolaylı etkiler taşıyor. Türkiye, son yıllarda kendi uçak gemisi projesi (TCG Anadolu) ve deniz gücünü artırma çabalarıyla benzer bir yolda ilerliyor. Çin'in deniz stratejileri, Türkiye'nin Doğu Akdeniz ve Karadeniz'deki deniz yetki alanları politikalarına örnek teşkil edebilecek unsurlar içeriyor. Ayrıca, Asya-Pasifik'teki istikrarsızlık, küresel ticaret yollarını ve enerji arz güvenliğini etkileyerek Türkiye ekonomisi üzerinde dolaylı baskı oluşturabilir. NATO müttefiki olarak Türkiye, ittifakın Asya-Pasifik'e yönelik artan ilgisini ve Çin'in deniz faaliyetlerini dengeleyici politikalarını takip etmek durumunda.
