Çin'in 2023 yılında Güneydoğu Asya'da faaliyet gösteren siber dolandırıcılık çetelerine yönelik başlattığı sert baskı, beklenmedik bir sonuç doğurdu: Suç örgütleri, hedef kitlelerini Çin vatandaşlarından Amerikalılara çevirdi. Analistlere göre bu durum, dünya genelinde bir 'köstebek oyunu' (whack-a-mole) dinamiği yaratarak dolandırıcılık faaliyetlerinin coğrafi olarak kaymasına neden oldu.
Çin'in Baskısı ve Hedef Değişimi
Pazartesi günü yayımlanan bir analizde, ABD merkezli düşünce kuruluşu Silverado Policy Accelerator'dan uzmanlar, Çin'in 2023 ortalarında Kamboçya, Myanmar ve Laos'taki siber dolandırıcılık kamplarına yönelik koordineli operasyonlarının suç şebekelerini alternatif pazarlara yönlendirdiğini belirtti. Çin, bu operasyonlarla vatandaşlarını hedef alan 'romantik dolandırıcılık' ve 'sahte yatırım' tuzaklarını çökertmeyi hedeflemişti. Ancak baskı sonrasında, dolandırıcılık çeteleri altyapılarını Tayland-Myanmar sınırı gibi daha uzak bölgelere taşıyarak operasyonlarını sürdürdü.
Rapora göre, 2024 yılı itibarıyla bu çetelerin hedef kitlesinde belirgin bir kayma yaşandı. Çin vatandaşlarına yönelik saldırılar azalırken, ABD vatandaşlarını hedef alan İngilizce dolandırıcılık kampanyaları arttı. Özellikle 'pig butchering' (domuz besleme) olarak bilinen ve kurbanları uzun vadeli sahte yatırım ilişkilerine çeken dolandırıcılık türü, Amerikalılar arasında yaygınlaştı. FBI verilerine göre, 2023'te ABD'de bu tür dolandırıcılıklardan kaynaklanan kayıplar 4,5 milyar doları aştı.
Küresel 'Köstebek Oyunu' ve Yeni Trendler
Uzmanlar, Çin'in baskısının suç ağlarını tamamen ortadan kaldırmadığını, aksine onları daha sofistike ve uluslararası hale getirdiğini vurguluyor. Dolandırıcılık çeteleri artık yapay zeka destekli ses klonlama ve deepfake teknolojilerini kullanarak kimlik avı saldırılarını kişiselleştiriyor. Ayrıca kripto para borsaları aracılığıyla para aklama yöntemlerini geliştiriyorlar. Bu durum, ABD ve Çin arasında siber suçlarla mücadelede iş birliğini zorunlu kılsa da, jeopolitik gerilimler bu alandaki ortak çabaları sınırlıyor.
Güneydoğu Asya'daki siber dolandırıcılık kamplarının eski işçileriyle yapılan röportajlar, çetelerin operasyonel esnekliklerini artırdığını ortaya koyuyor. Kamplar artık mobil ve geçici yapılara dönüşürken, yöneticiler sık sık yer değiştiriyor. Bu da yerel kolluk kuvvetlerinin müdahalesini zorlaştırıyor. Bölge ülkeleri, Çin'in baskısından memnun olsa da, dolandırıcılık faaliyetlerinin tamamen sona ermesinin mümkün olmadığını kabul ediyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, Türkiye'nin siber güvenlik politikaları açısından önemli bir uyarı niteliği taşıyor. Türkiye, artan dijitalleşmeyle birlikte benzer siber dolandırıcılık ağlarının hedefi haline gelebilir. Özellikle Türk vatandaşlarını hedef alan uluslararası çetelerin, Asya'daki baskılardan etkilenerek dikkatini Türkiye'ye çevirmesi olasıdır. Ayrıca, Türkiye'nin Çin ve ABD arasındaki siber suç mücadelesinde arabulucu veya iş birliği ortağı rolü üstlenme potansiyeli bulunuyor. Siber suçlarla mücadelede uluslararası operasyonlara katılım, Türkiye'nin bölgesel güvenlik duruşunu güçlendirebilir.
