Çin Sahil Güvenlik güçleri, Tayvan adasının doğusunda daha önce görülmemiş bir rotada devriye görevi icra etti. Operasyon sırasında, Çin Sahil Güvenlik ilk kez Tayvan açıklarından geçen yük gemilerine telsizle müdahale ederek mürettebat bilgileri ve varış limanları hakkında sorgulama yaptı. Pekin yönetimi bu tür operasyonların ‘yeni normal’ haline geldiğini duyurdu.
Gelişmenin Arka Planı
Çin, Tayvan üzerindeki egemenlik iddiasını uluslararası hukuk çerçevesinde ‘tek Çin’ politikasına dayandırıyor. Tayvan ise fiilen bağımsız bir yönetime sahip. Çin yönetimi, adayı çevreleyen sularda askeri ve sahil güvenlik varlığını kademeli olarak artırıyor. Son olarak, Tayvan’ın doğu kıyısı açıklarında, yani adanın Pasifik Okyanusu’na bakan tarafında başlatılan devriyeler, Pekin’in adayı tamamen kuşatma stratejisinin bir parçası olarak yorumlanıyor.
Çin Sahil Güvenlik’in yük gemilerine yönelik sorgulamaları, uluslararası deniz hukuku açısından tartışmalı bir adım. Uzmanlar, bu tür uygulamaların Tayvan Boğazı’nın statüsünü fiilen değiştirebileceğini ve bölgedeki ticari seyrüsefer serbestisini etkileyebileceğini belirtiyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Çin’in Tayvan çevresindeki askeri ve yarı-askeri faaliyetleri, ABD ve müttefiklerinin tepkisini çekiyor. Washington, Tayvan’a yönelik ‘silahlı saldırı’ durumunda müdahale edeceğini sinyali vermiş durumda. Ancak Çin, Sahil Güvenlik gibi sivil bir kurumla yürüttüğü operasyonların ‘askeri’ değil ‘egemenlik hakkı’ çerçevesinde olduğunu savunuyor. Bölgedeki deniz ticareti rotaları açısından kritik öneme sahip Tayvan Boğazı ve çevresi, küresel tedarik zincirlerinin kırılganlığını ortaya koyuyor. Çin’in bu hamlesi, Hindistan-Pasifik bölgesindeki gerilimi tırmandırma potansiyeli taşıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Tayvan konusunda ‘tek Çin’ politikasını desteklemekle birlikte, Tayvan’la gayri resmi ekonomik ve kültürel ilişkilerini sürdürmektedir. Çin’in bölgedeki deniz gücünü artırması, Türkiye’nin Hint Okyanusu ve Pasifik’teki ticari çıkarlarını doğrudan etkileyebilir. Türk şirketlerinin bölgedeki nakliye rotaları, olası bir krizde kesintiye uğrayabilir. Ayrıca, Tayvan’ın yarı iletken üretimindeki merkezi rolü, küresel tedarik zincirlerini etkileyerek Türkiye’nin teknoloji ithalatını da olumsuz etkileyebilir. Ankara’nın, Çin-ABD geriliminde dengeli bir pozisyon alması ve ticari koridorların güvenliği için diplomatik girişimleri artırması beklenebilir.
