Çin'in sağlık sektörü hisseleri, yatırımcıların yerel yapay zeka (YZ) şirketlerine akın etmesiyle birlikte tüm zamanların en düşük değerlemesine geriledi. Savunmacı sektörler olarak bilinen sağlık, gıda ve temel tüketim malları, son aylarda büyük bir sermaye çıkışıyla karşı karşıya kaldı. Hong Kong ve Şanghay borsalarında işlem gören Çinli sağlık şirketlerinin hisse fiyatları, 2023 başından bu yana ortalama yüzde 30'dan fazla değer kaybetti. Uzmanlar, bu düşüşün arkasında yalnızca YZ heyecanının değil, aynı zamanda Çin ekonomisindeki yapısal dönüşümün de etkili olduğunu belirtiyor.
Gelişmenin arka planı: Savunmacı sektörlerden YZ'ye büyük göç
Çin'de son iki yılda yapay zeka alanına yapılan yatırımlar katlanarak arttı. Özellikle DeepSeek, SenseTime ve Baidu gibi şirketlerin büyük dil modelleri ve otonom sürüş teknolojileriyle dikkat çekmesi, fon yöneticilerini geleneksel sektörlerden uzaklaştırdı. Sağlık hisseleri, daha önce pandemi döneminde aşı ve ilaç üreticilerine olan taleple yükselmişti, ancak bu ivme 2022 sonundan itibaren terse döndü. Merkezi İstatistik Bürosu verilerine göre, sağlık sektörüne yönelik sermaye girişi 2024'te bir önceki yıla göre yüzde 40 azaldı. Aynı dönemde YZ ve teknoloji sektörlerine giren yabancı sermaye miktarı ise iki katına çıktı.
Pekin'in "dijital Çin" stratejisi kapsamında yapay zeka yatırımlarına sağladığı teşvikler de bu kaymayı hızlandırdı. Çin hükümeti, 2025 yılına kadar YZ sektöründe 50 milyar dolarlık bir pazar büyüklüğü hedefliyor. Bu durum, sağlık gibi daha düşük büyüme potansiyeline sahip sektörlerin göz ardı edilmesine neden oldu. Sağlık sektörü temsilcileri, düzenleyici belirsizlikler ve fiyat baskıları nedeniyle karlılık sorunları yaşadıklarını dile getiriyor. Özellikle devlet tarafından uygulanan ilaç fiyat kontrolleri, birçok şirketin hisse performansını olumsuz etkiledi.
Bölgesel ve küresel boyut: Asya piyasalarında YZ rüzgarı
Çin'deki bu eğilim, Asya genelinde de benzer bir tablo çiziyor. Güney Kore, Japonya ve Tayvan borsalarında teknoloji hisseleri yükselirken, sağlık ve temel tüketim sektörleri geriliyor. Küresel ölçekte ise yapay zeka balonu endişeleri artıyor. Uluslararası Para Fonu (IMF), aşırı değerlenme riskine karşı uyarırken, yatırımcıların çeşitlendirme yapmadığı takdirde büyük kayıplarla karşılaşabileceğini belirtiyor. Öte yandan, Çin sağlık hisselerindeki düşüş, sektördeki bazı şirketler için satın alma fırsatı da doğuruyor. Ucuzlayan hisseler, özellikle uzun vadeli yatırımcılar için cazip hale gelebilir. Ancak kısa vadede YZ odaklı sermaye akışının devam etmesi bekleniyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Çin sağlık hisselerindeki bu düşüş, Türkiye için doğrudan bir etki yaratmasa da küresel yatırım trendleri açısından önemli bir sinyal. Türkiye'de de son dönemde teknoloji ve yapay zeka girişimlerine yönelik yatırımlar artıyor. Ancak sağlık sektörü, Türk ekonomisinde hala stratejik bir konumda. Çin'deki bu sermaye kayması, Türk yatırımcılarına sektör çeşitlendirmesi ve risk yönetimi konusunda uyarı niteliği taşıyor. Ayrıca, Çin'in YZ alanındaki hamleleri, Türkiye'nin dijital dönüşüm hedefleri için bir model oluşturabilir. Türk şirketlerin, yapay zeka alanına yatırım yaparken savunmacı sektörleri tamamen ihmal etmemesi gerektiği anlaşılıyor.
