Alliance Futures Initiative tarafından yayımlanan bir rapora göre, Çin'in Pasifik Adaları'nda son beş yıllık kalkınma planını (15. Beş Yıllık Plan) tanıtmak için hedefli bir kampanya yürüttüğü iddia edildi. Rapor, Pekin'in bölgedeki diplomatik, ekonomik ve kültürel kanalları kullanarak planını yaygınlaştırdığını ve bu faaliyetlerin sistematik bir çaba olduğunu öne sürüyor. Çin'in 15. Beş Yıllık Planı, 2021-2025 dönemini kapsıyor ve ekonomik kalkınma, teknoloji, yeşil enerji ve dış ilişkiler gibi alanlarda hedefler içeriyor. Rapor, bu planın Pasifik'te nasıl tanıtıldığını belgeliyor.
Raporun Detayları ve İddialar
Alliance Futures Initiative, Pasifik bölgesindeki Çin etkisini izleyen bir düşünce kuruluşu. Rapor, Çin'in 15. Beş Yıllık Planı'nı bölge ülkelerine tanıtmak için çeşitli yöntemler kullandığını öne sürüyor. Bunlar arasında üst düzey ziyaretler, ekonomik iş birliği anlaşmaları, altyapı projeleri, medya ortaklıkları ve eğitim programları yer alıyor. Rapora göre, Çinli yetkililer Pasifik Adaları Forumu (PIF) üyesi ülkelerle ikili görüşmelerde planın hedeflerini ve sunduğu fırsatları vurguladı. Ayrıca, bölgedeki Çin büyükelçilikleri ve konsoloslukları aracılığıyla planın tanıtımına yönelik etkinlikler düzenlendiği belirtiliyor.
Raporda, Çin'in bu kampanyayı yürütürken yerel yönetimler, iş dünyası ve sivil toplum kuruluşlarıyla temas kurduğu ifade ediliyor. Özellikle Papua Yeni Gine, Fiji, Samoa, Tonga ve Solomon Adaları gibi ülkelerde yoğunlaşan faaliyetler, planın bölgesel kalkınma vizyonuyla uyumlu hale getirilmeye çalışıldığı şeklinde yorumlanıyor. Rapor, Çin'in bu çabalarının bölgedeki diğer aktörler (ABD, Avustralya, Yeni Zelanda, Fransa, Japonya) tarafından dikkatle izlendiğini de ekliyor.
Çin hükümeti henüz raporla ilgili resmi bir açıklama yapmadı. Ancak Pekin, daha önce Pasifik'teki faaliyetlerinin karşılıklı yarar temelinde ve ülkelerin egemenliğine saygı çerçevesinde yürütüldüğünü savunmuştu. Çin Dışişleri Bakanlığı, bölgesel iş birliğinin açık ve şeffaf olduğunu, herhangi bir ülkeye baskı uygulanmadığını belirtmişti.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Pasifik Adaları, son yıllarda jeopolitik rekabetin yoğunlaştığı bir alan haline geldi. Çin'in bölgedeki etkisi, özellikle altyapı yatırımları ve güvenlik anlaşmaları yoluyla artıyor. 2022'de Çin ile Solomon Adaları arasında imzalanan güvenlik anlaşması, ABD ve Avustralya'da endişe yaratmıştı. Benzer şekilde, Çin'in Kuşak ve Yol Girişimi kapsamında Pasifik'te finanse ettiği projeler, bölge ülkelerinin borç sürdürülebilirliği konusunu gündeme getirmişti.Alliance Futures Initiative raporu, Çin'in 15. Beş Yıllık Planı'nı tanıtma çabalarının sadece ekonomik değil, aynı zamanda siyasi ve stratejik bir boyutu olduğunu ima ediyor. Rapor, bu kampanyanın bölge ülkelerinin politika tercihlerini Çin'in kalkınma modeline yakınlaştırmayı amaçladığını öne sürüyor. Batılı analistler, Çin'in bu tür girişimlerinin bölgesel düzeni şekillendirme çabası olarak görüyor.
Öte yandan, Pasifik Adaları ülkeleri genellikle büyük güçler arasında denge politikası izliyor. Çoğu ülke, Çin ile ilişkilerini geliştirirken aynı zamanda geleneksel ortaklarıyla (Avustralya, Yeni Zelanda, ABD) bağlarını koruyor. Bu nedenle, Çin'in kampanyasının ne ölçüde başarılı olduğu tartışmalı. Bazı uzmanlar, Pasifik ülkelerinin Çin'in planını kendi ulusal çıkarları doğrultusunda seçici olarak benimsediğini belirtiyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Çin'in Pasifik'teki bu tür faaliyetleri, küresel güç dengeleri açısından Türkiye'yi dolaylı olarak etkileyebilir. Türkiye, son yıllarda Asya-Pasifik bölgesine yönelik açılım politikası izliyor; ticaret ve yatırım ilişkilerini çeşitlendirmeye çalışıyor. Çin'in bölgedeki etkisinin artması, Türkiye'nin Asya ile olan ekonomik iş birliğini etkileyebilir. Ayrıca, Çin'in kalkınma modelini uluslararası alanda yayma çabası, Türkiye'nin de içinde bulunduğu çok kutuplu dünya düzeninde yeni ittifak arayışlarını şekillendirebilir. Pasifik'teki gelişmeler, Türkiye'nin deniz ticareti yolları ve enerji güvenliği açısından da stratejik öneme sahip.
