Stockholm Uluslararası Barış Araştırmaları Enstitüsü'nün (SIPRI) yayımladığı yıllık rapora göre, Çin son bir yıl içinde nükleer savaş başlığı stokunu artırdı ve muhtemelen operasyonel kuvvetlere konuşlandırılan başlık sayısını da yükseltti. Rapor, büyük güçlerin silahsızlanma taahhütlerinden “uzaklaştığı” uyarısında bulunarak küresel güvenlik dengelerinde önemli bir değişime işaret ediyor.
Çin'in nükleer modernizasyonu ve stok artışı
SIPRI'nin 2024 yılı raporuna göre, Çin'in toplam nükleer savaş başlığı sayısı bir önceki yıla kıyasla 30 artarak 440'a ulaştı. Raporda, bu başlıkların bir kısmının ilk kez operasyonel kuvvetlere konuşlandırılmış olabileceği belirtiliyor. Bu, Çin'in nükleer caydırıcılık kapasitesini artırma yönünde somut bir adım olarak değerlendiriliyor. Uzmanlara göre, Çin aynı zamanda hipersonik füzeler ve yeni nesil kara, deniz ve hava tabanlı fırlatma sistemleri geliştirerek nükleer modernizasyonunu hızlandırıyor.
Büyük güçler silahsızlanmadan vazgeçiyor
SIPRI raporu, Rusya ve ABD'nin de nükleer modernizasyon programlarını sürdürdüğüne dikkat çekiyor. Rusya'nın toplam 5.580, ABD'nin ise 5.044 nükleer savaş başlığına sahip olduğu tahmin ediliyor. Her iki ülke de cephaneliklerinin büyük bölümünü operasyonel kuvvetlerde bulunduruyor. Yeni START anlaşması gibi silah kontrol düzenlemelerinin geleceği belirsizliğini korurken, rapor büyük güçler arasında yeni bir nükleer silahlanma yarışının sinyallerini veriyor. Hindistan, Pakistan, Kuzey Kore ve İsrail gibi diğer nükleer silah sahibi ülkelerin de cephaneliklerini genişlettiği veya modernize ettiği belirtiliyor.
Küresel güvenlik ve stratejik istikrar
Nükleer savaş başlığı sayılarının artması ve modernizasyon çalışmaları, küresel stratejik istikrarı tehdit ediyor. SIPRI, nükleer silahların kullanım riskinin Soğuk Savaş'tan bu yana en yüksek seviyede olduğu uyarısını yapıyor. Özellikle Asya-Pasifik bölgesinde Çin'in artan askeri gücü ve bölgesel gerilimler, nükleer caydırıcılık dinamiklerini daha karmaşık hale getiriyor. Uzmanlar, büyük güçler arasında diyaloğun yeniden tesis edilmesi ve silah kontrol mekanizmalarının güçlendirilmesi gerektiğini vurguluyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, NATO'nun nükleer paylaşım düzenlemeleri kapsamında İncirlik'te ABD nükleer silahlarını barındırması nedeniyle bu gelişmelerden doğrudan etkileniyor. Küresel nükleer silahlanma eğilimi, Türkiye'nin güvenlik ortamını daha belirsiz hale getiriyor. Özellikle Akdeniz ve Karadeniz'de artan gerilimler, nükleer boyutlar da içerebilecek bir çatışma riskini artırıyor. Türkiye, nükleer silahların yayılmasını önleme rejimine desteğini sürdürürken, stratejik mütekabiliyet ilkesi gereği caydırıcılık kapasitesini de korumalıdır. Bu nedenle Türk dış politikası, nükleer silahlanmanın kontrolü için çok taraflı girişimleri desteklerken, NATO içindeki nükleer caydırıcılıktan vazgeçmeyecek bir denge politikası izlemektedir.
