Uydu görüntüleri, Çin'in Laos'ta geçen hafta açtığı yeni askeri tesiste saldırı uçaklarının konuşlandırıldığını ortaya koydu. Güneydoğu Asya'da bir Çin askeri üssünün varlığına dair ilk somut kanıt olarak değerlendirilen görüntüler, bölge başkentlerinde güvenlik kaygılarını artırdı. Çin Dışişleri Bakanlığı ise tesisin bir 'destek ve eğitim merkezi' olduğunu ve 'üçüncü bir tarafa yönelik olmadığını' açıkladı.
Yeni tesisin perde arkası
Laos'un kuzeyindeki Luang Namtha bölgesinde yer alan tesis, geçtiğimiz hafta resmen açıldı. Uydu görüntülerini inceleyen bağımsız analistler, pist üzerinde Çin Hava Kuvvetleri'ne ait olduğu değerlendirilen çok sayıda savaş uçağı ve helikopter tespit etti. Görüntülerde ayrıca hangarlar, yakıt depolama tesisleri ve personel barınakları gibi askeri altyapı unsurları da net biçimde seçilebiliyor.
Çin hükümeti, tesisin 'destek ve eğitim merkezi' olarak faaliyet göstereceğini ve herhangi bir üçüncü ülkeye karşı kullanılmayacağını duyurdu. Ancak bölge ülkeleri, tesisin Çin'in Güney Çin Denizi'ndeki askeri varlığını tamamlayıcı bir nitelik taşıdığı endişesini dile getiriyor. Laos yönetimi ise konuyla ilgili ayrıntılı açıklama yapmaktan kaçınıyor.
Askeri uzmanlara göre bu tesis, Çin Hava Kuvvetleri'ne Güneydoğu Asya'nın derinliklerine kadar uzanan bir operasyonel menzil kazandırıyor. Böylece Pekin, Malakka Boğazı'na ve Hint Okyanusu'na açılan kritik deniz yollarına daha yakın bir noktada konumlanmış oluyor. Tesisin, Çin'in 'inci dizisi' stratejisinin bir parçası olarak görülen denizaşırı üs ağına yeni bir halka eklediği belirtiliyor.
Bölgesel ve küresel yansımalar
Güneydoğu Asya'da Çin'in askeri varlığının genişlemesi, özellikle Vietnam, Tayland ve Kamboçya gibi komşu ülkelerde tedirginlik yaratıyor. ASEAN üyeleri, son yıllarda Güney Çin Denizi'ndeki egemenlik ihtilafları nedeniyle Çin ile zaten gergin ilişkilere sahip. Laos'un ekonomik olarak Çin'e bağımlılığı, Vientiane yönetiminin bu konuda sessiz kalmasının nedeni olarak gösteriliyor.
Öte yandan ABD, Japonya ve Avustralya gibi bölgesel aktörler, Çin'in askeri yayılmacılığını yakından izliyor. Washington yönetimi, Hint-Pasifik stratejisi kapsamında müttefikleriyle işbirliğini derinleştirirken, Çin'in denizaşırı üs sayısını artırması dengeleri değiştirebilir. Uzmanlar, Laos'taki tesisin Çin'in Tayvan konusundaki olası bir krizde lojistik destek noktası olarak kullanılabileceğini de değerlendiriyor.
Çin, halihazırda Cibuti'de bir denizaşırı üs işletiyor ve Pakistan, Sri Lanka, Myanmar gibi ülkelerde de liman yatırımları bulunuyor. Laos'taki tesis, bu ağın Güneydoğu Asya'daki ilk kalıcı askeri unsuru olma özelliği taşıyor. Bölge ülkeleri, Çin'in 'borç tuzağı' diplomasisiyle stratejik noktaları ele geçirdiği eleştirisini sık sık dile getiriyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Çin'in Laos'ta askeri üs açması, Türkiye'nin doğrudan bir çıkarını etkilemese de küresel güç dengeleri açısından önemli bir gösterge. Türkiye, NATO içinde Asya-Pasifik'e yönelik stratejik tartışmalarda yer alırken, Çin'in askeri yayılması Türkiye'nin savunma sanayii ihracatı ve enerji güvenliği politikalarını dolaylı yoldan etkileyebilir. Ayrıca Türkiye'nin Kuşak-Yol projesindeki konumu, Pekin ile ilişkilerde denge gözetmeyi gerektiriyor. Bölgedeki istikrarsızlık, küresel ticaret yollarını ve enerji fiyatlarını etkileyerek Türkiye ekonomisine yansıyabilir.
