Avustralya'da 2023 yılında kürtaj ilacı MS-2 Step'e erişim kurallarının gevşetilmesinin ardından, bu ilacı stoklayan eczane sayısı 2.228'den 4.107'ye yükselerek %84'lük bir artış gösterdi. Tıbbi kürtaj hapına erişimdeki genel artış ise %50'ye yaklaştı. Avustralya'da federal hükümetin eyalet ve bölgelerle koordineli olarak yürüttüğü düzenleyici reformlar, özellikle kırsal ve uzak bölgelerde yaşayan kadınlar için ilaca erişimi kolaylaştırdı. MS-2 Step, mifepriston ve misoprostol kombinasyonundan oluşan ve erken dönem gebelik sonlandırmada kullanılan bir ilaç. Daha önce yalnızca belirli uzman doktorlar tarafından reçete edilebilen ilaç, 2023'te yapılan düzenleme ile pratisyen hekimler ve hemşire pratisyenler tarafından da reçete edilebilir hale geldi. Ayrıca eczanelerin ilacı stoklama ve dağıtma konusundaki bürokratik engeller kaldırıldı.
Gelişmenin Arka Planı
Avustralya'da tıbbi kürtaj, 2006 yılında RU486 adlı ilacın federal hükümet tarafından onaylanmasıyla yasal hale gelmişti. Ancak ilaca erişim, eyaletler arası farklılıklar ve reçete yetkisinin sınırlı olması nedeniyle uzun süre kısıtlı kaldı. 2019'da Yeni Güney Galler, 2021'de Güney Avustralya gibi eyaletlerde yapılan yasal düzenlemelerle kürtaj suç olmaktan çıkarıldı. 2023'te ise federal düzeyde Tıbbi Malzeme İdaresi (TGA) tarafından yapılan değişiklikle MS-2 Step'in reçete yetkisi genişletildi. Bu değişiklikle birlikte, ilacı reçete edebilecek sağlık profesyonellerinin sayısı arttı ve eczanelerin ilacı temin etmesi kolaylaştı. Avustralya Sağlık Bakanlığı'nın verilerine göre, 2022'de 2.228 eczane ilacı stoklarken, 2024 itibarıyla bu sayı 4.107'ye ulaştı. Artışın büyük bölümü, kırsal ve bölgesel alanlardaki eczanelerde görüldü; buralarda daha önce ilaca erişim için yüzlerce kilometre yol kat etmek gerekebiliyordu. Uzmanlar, erişimdeki artışın yalnızca eczane sayısıyla sınırlı olmadığını, aynı zamanda tele-sağlık hizmetlerinin yaygınlaşması ve reçetelerin elektronik ortamda düzenlenebilmesinin de süreci hızlandırdığını belirtiyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Avustralya'daki bu gelişme, küresel ölçekte tıbbi kürtaj erişiminin genişletilmesi yönündeki eğilimin bir parçası. Dünya Sağlık Örgütü (WHO), güvenli kürtaj hizmetlerine erişimin temel bir sağlık hakkı olduğunu vurguluyor ve özellikle gelişmekte olan ülkelerde bu hizmetlere erişimin kısıtlı olduğunu raporluyor. Avrupa'da İrlanda, İzlanda gibi ülkeler son yıllarda kürtaj yasalarını liberalleştirirken, ABD'de 2022'de Yüksek Mahkeme'nin Dobbs kararı ile federal kürtaj hakkı sona erdi ve birçok eyalette ciddi kısıtlamalar getirildi. Avustralya'nın attığı adım, bu küresel tabloda dikkat çekici bir istisna oluşturuyor: Federal düzeyde erişimi genişletirken, eyaletler arası uyumlaştırmayı da teşvik ediyor. Asya-Pasifik bölgesinde ise Japonya, Yeni Zelanda gibi ülkelerde tıbbi kürtaj belirli koşullara tabi. Avustralya'daki artış, bölgedeki diğer ülkeler için bir model oluşturabilir; ancak her ülkenin kendi yasal ve kültürel bağlamı farklılık gösteriyor. Özellikle Güneydoğu Asya'da kürtaj yasaları oldukça kısıtlayıcı; Filipinler'de neredeyse tamamen yasak, Endonezya'da yalnızca tecavüz veya sağlık riski durumunda izin veriliyor. Avustralya'daki gelişme, bu ülkelerdeki savunuculuk grupları için referans olabilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Avustralya'da kürtaj hapına erişimin artması, doğrudan Türkiye'yi bağlayan bir gelişme olmasa da küresel kadın sağlığı politikaları açısından önemli bir gösterge. Türkiye'de 1983'ten bu yana 10 haftaya kadar kürtaj yasal; ancak son yıllarda pratikte erişim zorlaştı. Kamu hastanelerinde kürtaj hizmeti sunan kurum sayısı azalırken, özel hastanelerde de çeşitli engeller var. Avustralya örneği, yasal düzenlemelerin yanı sıra uygulamadaki bürokratik engellerin kaldırılmasının erişimi nasıl artırabileceğini gösteriyor. Türkiye'de de benzer şekilde reçete yetkisinin genişletilmesi ve eczanelerin ilacı stoklamasının teşvik edilmesi, kadın sağlığı hizmetlerine erişimi iyileştirebilir. Ayrıca, Avustralya'nın federal yapısı içinde eyaletler arası farklılıkları azaltma çabası, Türkiye'nin merkezi sağlık sistemi için de dersler içeriyor. Küresel olarak, güvenli kürtaj erişimi, kadınların sağlık ve ekonomik katılımı üzerinde doğrudan etkili; bu nedenle uluslararası kuruluşların ve sivil toplumun takip ettiği bir alan olmaya devam edecek.
