Hassas güdümlü füzelerin ve insansız hava araçlarının (İHA) deniz savaşlarının seyrini değiştirdiği bir dönemde, Çin Halk Kurtuluş Ordusu Donanması (PLAN) şaşırtıcı bir adımla 'büyük toplar'a geri dönüyor. Pekin yönetiminin, 155 mm (6,1 inç) çapında mermi atabilen yeni bir gemi topu sistemi üzerinde çalıştığı bildiriliyor. Bu top, türünün en büyüğü olma özelliğini taşıyacak ve Çin'in, uzun menzilli ve yüksek ateş gücüne sahip kara topçusunu deniz platformlarına entegre etme çabasının bir parçası olarak değerlendiriliyor. Askeri analistlere göre bu hamle, Çin'in kıyı savunmasından açık deniz operasyonlarına geçerken, düşük maliyetli ve yüksek hacimli ateş desteği sağlama ihtiyacının bir yansıması.
Gelişmenin arka planı: Neden şimdi ve neden bu boyut?
Çin donanması son yıllarda gemi tabanlı hipersonik füzeler, seyir füzeleri ve gemisavar füzeler gibi pahalı ve hassas mühimmatlara büyük yatırım yaptı. Ancak bu füzelerin birim maliyeti milyonlarca doları bulabiliyor. Buna karşılık, 155 mm'lik bir top mermisinin maliyeti sadece birkaç bin dolar. Uzmanlar, PLAN'ın özellikle düşman kıyılarına yakın bölgelerde, düşük değerli hedeflere (örneğin, karakol noktaları, hafif tahkimatlar veya personel yığınakları) karşı yoğun ve sürekli ateş desteği sağlamak için bu topu kullanmayı planladığını belirtiyor. Ayrıca, mevcut 127 mm ve 130 mm'lik toplara kıyasla 155 mm'lik mermi, daha büyük bir patlayıcı yük taşıma kapasitesine ve daha uzun menzile sahip. Yeni topun, 100 kilometrenin üzerinde bir menzile ulaşması ve hassas güdüm kitleriyle donatılmış mermiler atabilmesi bekleniyor.
Çin'in bu yaklaşımı, ABD Donanması'nın 155 mm'lik Gelişmiş Top Sistemi (AGS) ile yaşadığı başarısızlıkla paralel bir hikâye barındırıyor. ABD, Zumwalt sınıfı muhripler için geliştirdiği AGS'nin mermi maliyetinin aşırı yükselmesi ve sistemin kullanım dışı kalması nedeniyle projeyi iptal etmişti. Ancak Çin, daha basit ve daha ucuz bir tasarım benimseyerek aynı hatayı tekrarlamaktan kaçınmış görünüyor. PLAN'ın kara topçusundan edindiği deneyimi denize taşıması, lojistik ve entegrasyon açısından da avantaj sağlayacak; 155 mm mühimmat halihazırda Çin kara kuvvetlerinde yaygın olarak kullanılıyor.
Bölgesel ve küresel boyut: Güç dengesi ve deniz savaş doktrini
Çin'in bu hamlesi, Hint-Pasifik bölgesindeki deniz güç dengesini etkileme potansiyeli taşıyor. Özellikle Tayvan Boğazı ve Güney Çin Denizi'nde, Çin donanması kıyıya yakın operasyonlarda bu topu kullanarak düşman kıyı tesislerine, hava alanlarına ve radar sistemlerine düşük maliyetle saldırabilecek. Bu, Çin'e, hava üstünlüğüne dayanan ABD müdahalesini zorlaştıracak bir 'erişim engelleme/alan reddi' (A2/AD) kabiliyeti daha kazandıracak. Ayrıca, füzelerin aksine, top mermilerinin havada imha edilmesi çok daha zor; bu da savunma sistemlerini aşma konusunda avantaj sağlıyor.
Küresel ölçekte, bu gelişme diğer donanmaların da ilgisini çekebilir. Rus donanması halihazırda benzer büyüklükte toplar (130 mm) kullanıyor, ancak 155 mm standardı NATO ülkelerinde kara topçusunda yaygın. Eğer Çin sistemi başarılı olursa, diğer ülkeler de deniz topçularını modernize etmek için benzer yollara başvurabilir. Bu, füze merkezli deniz savaş doktrininde bir değişime işaret edebilir; pahalı füzelerin yanında, yüksek hacimli ve düşük maliyetli top atışları yeniden önem kazanabilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, kendi deniz topçu sistemlerini geliştirme ve milli mühimmat üretimi konusunda önemli adımlar atıyor. MKE tarafından geliştirilen 76 mm ve 127 mm gemi topları, Türk Donanması'nda kullanılıyor. Çin'in 155 mm gibi daha büyük kalibreli bir sisteme yönelmesi, Türkiye'nin de benzer bir ihtiyacı değerlendirmesine yol açabilir. Özellikle Doğu Akdeniz'de kıyıya yakın operasyonlar ve ada/kıyı tesislerine ateş desteği senaryolarında, düşük maliyetli yüksek hacimli topçu ateşinin faydaları olabilir. Ancak Türkiye, NATO standartlarına uyum ve mevcut füze sistemleri (Atmaca, SOM) ile entegrasyonu önceliklendiriyor. Bu gelişme, deniz topçusunun modern savaştaki rolüne dair küresel bir tartışmayı tetikleyebilir ve Türkiye'nin topçu teknolojisindeki yetkinliğini bu alana yönlendirmesi için bir fırsat sunabilir.
