Çin, bir nükleer denizaltından kıtalararası balistik füze (ICBM) fırlatarak tarihinde bir ilki gerçekleştirdi. Füze denemesi, NATO'nun 9-11 Temmuz tarihlerinde Washington'da düzenlenecek zirvesi öncesinde yapıldı ve ittifakın dikkatini Asya-Pasifik bölgesine çekmeyi amaçlıyor. NATO Genel Sekreteri Mark Rutte, denemeyle ilgili yaptığı açıklamada, ittifakın Çin'in askeri yığınağı konusunda "naif olmaması" gerektiğini belirtti. Rutte, "Hint-Pasifik'te olanlar transatlantik bölgede olanlarla ilgilidir" ifadelerini kullandı.
Denizaltından ilk kez stratejik füze
Çin resmi haber ajansı Xinhua, denizaltından fırlatılan füzeye ilişkin kısa bir açıklama yayımladı. Açıklamada, "Bir denizaltından fırlatılan kıtalararası balistik füzenin lansmanı başarıyla gerçekleştirilmiştir" denildi. Ancak füzenin tipi, menzili ve fırlatma noktası gibi detaylara yer verilmedi. Analistler, testin Çin'in ikinci nesil nükleer balistik füze denizaltısı Type 096 veya Type 094 ile yapılmış olabileceğini değerlendiriyor. Çin, daha önce karadan kıtalararası balistik füze testleri yapmıştı ancak denizaltından fırlatma, ülkenin nükleer caydırıcılık kabiliyetinde önemli bir adım olarak kabul ediliyor.
Uzmanlar, denizaltından fırlatılan balistik füzelerin (SLBM) hayatta kalma kabiliyetinin yüksek olduğunu vurguluyor. Karadaki sabit rampalara kıyasla denizaltılar, düşmanın ilk saldırısından kaçınma ve ikinci vuruş kapasitesi sağlama açısından kritik öneme sahip. Çin'in bu alandaki ilerlemesi, ABD ve müttefiklerinin füze savunma planlarını zorlaştırabilir.
NATO'nun Asya-Pasifik odağı
NATO Genel Sekreteri Mark Rutte, denemeyle ilgili bir basın toplantısında, ittifakın Çin'in artan askeri kapasitesini yakından izlediğini söyledi. Rutte, "Hint-Pasifik'te yaşanan gelişmeler, Avrupa-Atlantik bölgesini doğrudan etkiliyor. Çin'in askeri yığınağı ve Rusya ile ilişkileri, ittifakımızın güvenlik ortamını değiştiriyor" dedi. NATO, son yıllarda Çin'in yükselişine karşı daha fazla ilgi gösteriyor. 2022'de kabul edilen Stratejik Konsept belgesinde Çin ilk kez "sistematik bir meydan okuma" olarak tanımlanmıştı. Washington zirvesinde Çin'in Tayvan'a yönelik baskısı ve Hint-Pasifik bölgesindeki askeri varlığı ele alınacak.
Füze denemesi, aynı zamanda ABD ve müttefiklerinin bölgedeki tatbikatlarına yanıt olarak görülüyor. Geçtiğimiz haftalarda ABD, Japonya ve Güney Kore, Doğu Çin Denizi'nde ortak deniz tatbikatı düzenlemişti. Çin, bu tatbikatları "bölgesel istikrarı bozma" olarak nitelendirmişti. Uzmanlar, Çin'in denizaltı füze testiyle nükleer caydırıcılığını artırarak, Tayvan veya Güney Çin Denizi gibi kriz bölgelerinde elini güçlendirmeyi hedeflediğini belirtiyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Çin'in denizaltından kıtalararası balistik füze testi, küresel güç dengesinde kayda değer bir değişime işaret ediyor. Türkiye, Çin ve Rusya ile dengeli ilişkiler sürdürürken, NATO üyesi olarak ittifakın güvenlik kaygılarını da dikkate almak zorunda. Bu gelişme, Türkiye'nin savunma stratejisinde füze savunma sistemlerine verdiği önemi artırabilir. Ayrıca, Asya-Pasifik'teki gerilimlerin küresel tedarik zincirlerini etkilemesi halinde Türkiye ekonomisi dolaylı olarak hissedebilir. Ankara'nın, NATO içindeki konumunu korurken Çin ile ekonomik işbirliğini sürdürme çabası, bu tür denemelerin ardından daha karmaşık hale gelebilir.
