Çin Halk Cumhuriyeti ile Bangladeş arasında, ülkenin kuzeyindeki Teesta Nehri üzerinde ortak bir baraj ve sulama projesi için müzakerelerin başladığı bildirildi. Görüşmeler, Bangladeş'in su kaynakları yönetimi ihtiyacı ve Çin'in büyük altyapı projelerindeki deneyimi çerçevesinde şekilleniyor. Çin, dünya çapında enerji üretimi ve tarımsal sulama amacıyla büyük nehirlerini barajlarla donatan, bu alanda önde gelen ülkelerden biri olarak kabul ediliyor. Teesta Projesi, Bangladeş'in enerji ve su güvenliğini artırmayı hedeflerken, aynı zamanda Hindistan'ın da yakından takip ettiği bir gelişme.
Gelişmenin Arka Planı
Teesta Nehri, Himalayalar'dan doğarak Hindistan'ın Sikkim ve Batı Bengal eyaletlerinden geçtikten sonra Bangladeş'e ulaşıyor. Nehir, özellikle kurak mevsimlerde Bangladeş'in kuzey bölgeleri için hayati bir su kaynağı. Ancak su paylaşımı konusunda Hindistan ile Bangladeş arasında uzun süredir devam eden bir anlaşmazlık bulunuyor. Hindistan, nehrin yukarı kısmında barajlar inşa ederek su akışını kontrol ederken, Bangladeş aşağı havzada yeterli su alamamaktan şikayetçi. Bu bağlamda Çin'in devreye girmesi, bölgesel denklemi değiştirebilecek bir hamle olarak görülüyor.
Çin, son yıllarda Kuşak ve Yol Girişimi kapsamında Bangladeş'te birçok altyapı projesine imza attı. Ülke, Padma Köprüsü gibi büyük projelerle Bangladeş'teki varlığını güçlendirdi. Teesta Projesi de bu iş birliğinin bir parçası olarak değerlendiriliyor. Çinli mühendisler ve şirketler, daha önce Mekong, Yangtze ve Sarı Nehir gibi büyük akarsularda barajlar inşa ederek bu alanda önemli bir teknik birikim elde etti.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Teesta Projesi, yalnızca enerji ve su yönetimi açısından değil, aynı zamanda jeopolitik dengeler açısından da kritik bir öneme sahip. Hindistan, Çin'in Güney Asya'daki etkisini artırmasından endişe duyuyor. Bangladeş ile Hindistan arasında Teesta sularının paylaşımı konusunda 2011 yılında bir anlaşma imzalanması planlanmış ancak Batı Bengal eyaletinin muhalefeti nedeniyle hayata geçirilememişti. Şimdi Çin'in bu projeyle Bangladeş'in su sorununa çözüm sunması, Hindistan'ı bölgede zor durumda bırakabilir.
Öte yandan, büyük baraj projelerinin çevresel etkileri de tartışma konusu. Çin'in kendi nehirlerinde inşa ettiği barajlar, ekosistemler üzerinde yarattığı baskı ve yerli halkların yerinden edilmesi nedeniyle eleştiriliyor. Bangladeş'teki projenin de benzer sorunlara yol açabileceği uyarıları yapılıyor. Ancak Bangladeş hükümeti, artan enerji talebi ve kuraklık riski karşısında projeyi öncelikli olarak değerlendiriyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Teesta Projesi, doğrudan Türkiye'yi ilgilendiren bir gelişme olmasa da, Çin'in Asya-Pasifik ve Güney Asya'da artan altyapı yatırımları, küresel güç dengelerini etkiliyor. Türkiye, Kuşak ve Yol Girişimi'nin önemli bir parçası olarak Çin ile iş birliğini sürdürürken, aynı zamanda Hindistan ile de ekonomik ve diplomatik ilişkilerini geliştirme arayışında. Çin'in Bangladeş'teki bu hamlesi, Güney Asya'da etki alanlarını yeniden şekillendirebilir. Türkiye, Orta Asya ve Kafkaslar'da benzer su ve enerji projeleri yürüttüğü için, bu tür hidro-diplomasi örnekleri Ankara'nın da dikkatle izlemesi gereken bir alan.
