ABD'nin Kaliforniya eyaletindeki Arcadia kentinin belediye başkanı Eileen Wang, Çin Halk Cumhuriyeti adına gizli bir ajan olarak faaliyet yürüttüğü suçlamalarıyla karşı karşıya kaldı. Federal savcılıkla bir savunma anlaşmasına varan Wang, belediye başkanlığından istifa ettiğini açıkladı. Pazartesi günü mahkemeye sunulan anlaşma metnine göre, yetkililer Wang'ın Çin istihbaratı tarafından 'işe alındığını' ve pro-Pekin politikalarını teşvik etmek için kullanıldığını iddia ediyor. Olay, Çin'in Amerika'daki yerel yönetimler üzerindeki etki ağını bir kez daha gözler önüne serdi.
Gelişmenin arka planı
Eileen Wang, 2022 yılında Arcadia Belediye Başkanı seçilmişti. Aynı zamanda Çin asıllı bir Amerikan vatandaşı olan Wang, görevi sırasında Çin'in Tayvan politikasını destekleyen açıklamalar yapmakla ve Çin konsolosluğuyla yakın temas halinde olmakla suçlanıyordu. Federal Soruşturma Bürosu'nun (FBI) yürüttüğü soruşturma kapsamında Wang'ın, Çin'in 'Bir Çin Politikası' çerçevesinde ABD'de lobi faaliyetleri yürüttüğü, hatta kent konseyinde Çin lehine kararlar alınmasını sağlamaya çalıştığı iddia edildi. Savunma anlaşması çerçevesinde Wang, suçlamaların bir kısmını kabul ederken, karşılığında daha hafif bir ceza almayı umuyor. Anlaşmanın detayları gizli tutuluyor, ancak Wang'ın 5 yıl denetimli serbestlik ve 10 bin dolar para cezasına çarptırılması bekleniyor.
Bölgesel veya küresel boyut
Arcadia skandalı, Çin'in ABD'deki etki operasyonlarının sadece federal düzeyde değil, yerel yönetimlerde de devam ettiğini gösteriyor. Özellikle Kaliforniya gibi Çin asıllı nüfusun yoğun olduğu bölgelerde, Pekin yönetiminin seçilmiş yerel yöneticiler üzerinden nüfuz kurmaya çalıştığı biliniyor. Benzer vakalar daha önce de yaşanmış; 2019'da Florida'da bir Çin asıllı iş insanı, Çin istihbaratı için casusluk yapmaktan tutuklanmıştı. ABD Adalet Bakanlığı, bu tür vakalarla mücadele için özel bir ekip kurduğunu duyurdu. Çin ise iddiaları reddederek, bunun 'Çin karşıtı bir cadı avı' olduğunu savunuyor. Uzmanlar, Çin'in yumuşak güç stratejisinin bir parçası olarak yerel yöneticileri ve diaspora topluluklarını kullandığını belirtiyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu olay, Çin'in dünya genelinde yerel yönetimler üzerindeki nüfuz operasyonlarının bir örneği olarak Türkiye açısından da uyarı niteliği taşıyor. Türkiye, özellikle Asya ve Afrika'da Çin'in artan ekonomik ve siyasi etkisiyle karşı karşıya. Çin'in 'Kuşak ve Yol' projesi kapsamında Türkiye'deki bazı belediyelerle işbirliği yaptığı biliniyor. Bu tür casusluk skandalları, Türk yetkililerin Çin ile ilişkilerde daha dikkatli ve şeffaf bir yaklaşım benimsemesi gerektiğini gösteriyor. Ayrıca, ABD'deki bu tür vakaların Türkiye'nin Çin ile ilişkilerini dolaylı olarak etkileyebileceği, özellikle ticaret ve teknoloji transferi konularında yeni kısıtlamaları gündeme getirebileceği değerlendiriliyor.
