Çin, Avrupa Birliği (AB) ile yapılacak kritik ticaret müzakereleri öncesinde, olası bir ticaret ablukasına karşı dirençli olduğunu duyurdu. Pekin yönetimi, artan küresel ticaret gerilimleri ortamında, AB'ye yönelik sert söylemlerini devlet medyası aracılığıyla tırmandırırken, müzakere masasında elini güçlendirmeye çalışıyor. Çin Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Wang Wenbin, düzenlediği basın toplantısında, 'Çin'in devasa iç pazarı ve güçlü üretim altyapısı sayesinde, her türlü ticari baskıya karşı koyabilecek kapasiteye sahip olduğunu' vurguladı. Bu açıklamalar, Brüksel'in Çin'den yapılan elektrikli araç ithalatına yönelik olası gümrük vergileri ve sübvansiyon soruşturmaları nedeniyle ilişkilerin gergin olduğu bir döneme denk geldi. İki taraf arasındaki bu yüksek tansiyonlu diyalog, küresel ticaret dengelerini etkileyebilecek potansiyele sahip.
Gelişmenin arka planı: AB-Çin ticaret gerginliği
AB Komisyonu, geçtiğimiz haftalarda Çin menşeli elektrikli araçlara yönelik bir sübvansiyon soruşturması başlatmış ve bu araçların AB pazarında haksız rekabet yarattığını iddia etmişti. Çin ise bu hamleyi 'ticari korumacılık' olarak nitelendirerek sert tepki gösterdi. Pekin, AB'nin bu adımının Dünya Ticaret Örgütü (DTÖ) kurallarına aykırı olduğunu ve misilleme yapabileceklerini sinyallerini verdi.
Devlet medyası, özellikle Global Times ve Xinhua gibi yayın organları aracılığıyla AB'ye yönelik eleştirilerini yoğunlaştırdı. Global Times'ta yayımlanan bir analizde, 'AB'nin Çin'e karşı ekonomik zorbalığının kendi çıkarlarına zarar vereceği' savunuldu. Çin'in ayrıca, Fransa'nın öncülüğündeki AB ülkelerinin Renault ve Stellantis gibi yerli otomotiv devlerini koruma çabalarına rağmen, Çin yapımı elektrikli araçların kalite ve fiyat avantajıyla Avrupa pazarında başarılı olacağı belirtildi.
Ekonomistler ise Çin'in iddia ettiği kadar güçlü olup olmadığını sorguluyor. Çin ekonomisi, gayrimenkul krizi ve demografik zorluklar nedeniyle yavaşlarken, ihracata dayalı büyüme modeli AB gibi kilit bir pazarın kısıtlanmasından olumsuz etkilenebilir. Örneğin, Çin'in AB'ye yaptığı elektrikli araç ihracatı, 2022'de %82 artarak yaklaşık 4 milyar dolara ulaştı. Bu rakamın düşmesi, Çin'in yenilenebilir enerji ve elektrikli araç alanındaki istihdam ve yatırım hedeflerini sekteye uğratabilir.
Küresel boyut: Ticaret savaşının genişleyen etkisi
AB ile Çin arasındaki bu gerilim, sadece ikili ilişkileri değil, küresel tedarik zincirlerini de tehdit ediyor. Uzmanlar, yaşanan gelişmeleri ABD ile Çin arasındaki ticaret savaşının bir benzeri olarak değerlendiriyor. Washington'un Çin'e yönelik yarı iletken ve teknoloji kısıtlamalarına Brüksel'in de katılması durumunda, Pekin'in elinin zayıflayabileceği ifade ediliyor.
Öte yandan, Çin'in 'Kuşak ve Yol Girişimi' kapsamında Orta Asya ve Avrupa'ya yönelik altyapı yatırımları, AB'nin dikkatle izlediği bir diğer konu. Brüksel, bu yatırımların Avrupa'nın güvenliği ve ekonomik bağımsızlığına tehdit oluşturabileceğini savunuyor. Çin ise bu suçlamaları reddederek, yatırımlarının karşılıklı fayda sağladığını ileri sürüyor.
Analistler, AB ile Çin arasındaki müzakerelerin sonucunun, transatlantik ilişkiler ve küresel ticaret sistemi üzerinde belirleyici olacağını vurguluyor. Almanya gibi Çin'e yoğun ihracat yapan ülkeler, Pekin ile anlaşmazlığın tırmanmasını istemezken, Fransa ve bazı Doğu Avrupa ülkeleri daha sert bir tutumdan yana. Bu farklılıklar, AB'nin ortak dış politika oluşturma kapasitesini test ediyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, Türkiye'nin AB ile ilişkileri ve ticari stratejileri açısından önemli ipuçları sunuyor. AB ile Çin arasında yaşanacak bir ticaret savaşı, Türkiye'nin Çin'den yaptığı ithalatı (özellikle elektronik ve otomotiv parçaları) olumsuz etkileyebilir. Ancak Türkiye, AB pazarında Çin'e rakip olan tekstil, beyaz eşya gibi sektörlerde avantaj kazanabilir. Ayrıca, AB'nin Çin'e yönelik kısıtlamaları, Türkiye'nin 'alternatif tedarikçi' konumunu güçlendirebilir. Ankara'nın, bu süreçte AB ile Gümrük Birliği'nin güncellenmesi ve Çin ile işbirliği arasında denge kurması gerekecek. Türkiye'nin Rusya-Ukrayna savaşı ve Batı ile ilişkilerindeki hassas dengeler de göz önüne alındığında, çok yönlü bir dış politika izlemesi kaçınılmaz görünüyor.
