ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), İran Ordusu'nun Umman Körfezi'nde iki ABD savaş gemisine uyarı ateşi açtığı yönündeki iddiaları kesin bir dille reddetti. CENTCOM Sözcüsü Kaptan Bill Urban tarafından yapılan yazılı açıklamada, İran'ın 'sözde uyarı atışlarının' gerçeği yansıtmadığı, bölgedeki ABD donanma unsurlarının herhangi bir tehdit algılamadığı ve rutin operasyonlarına devam ettiği belirtildi. Sözcü, 'İran'ın bu tür asılsız iddiaları, bölgedeki gerginliği tırmandırma ve dikkatleri kendi iç sorunlarından uzaklaştırma çabasıdır' ifadelerini kullandı. Olayın, İran Devrim Muhafızları'na ait sürat teknelerinin ABD gemilerine tehlikeli şekilde yaklaşmasıyla ilgili olduğu, ancak herhangi bir ateş açılmadığı öğrenildi.
Gelişmenin Arka Planı
İran Ordusu sözcüsü Tuğgeneral Abolfazl Shekarchi, dün yaptığı açıklamada, İran savaş gemilerinin Umman Körfezi'nde ABD'ye ait iki destroyere 'güvenlik kurallarına uymaları' için uyarı ateşi açtığını iddia etmişti. Shekarchi, olayın İran'ın egemenlik haklarını korumak amacıyla gerçekleştiğini ve ABD gemilerinin İran kara sularını ihlal ettiği için uyarıldığını söylemişti. İddiaya göre, ABD gemileri İran kıyılarına 20 deniz mili kadar yaklaşmış ve İran tarafının ikazlarına rağmen rotasını değiştirmemişti. Ancak CENTCOM açıklaması, bu iddiaları tamamen yalanlarken, ABD gemilerinin uluslararası sularda seyrettiğini ve herhangi bir kara suları ihlalinin söz konusu olmadığını vurguladı.
Bölgesel ve Küresel Boyut
İran-ABD arasındaki bu tür sözlü çatışmalar, özellikle Basra Körfezi ve Umman Körfezi'nde sıkça yaşanıyor. 2019'dan bu yana bölgede tırmanan gerilim, İran'ın nükleer programı, Yemen'deki Husilere verdiği destek ve ABD'nin yaptırımları gibi konulardan besleniyor. Son olarak, İsrail-Hamas savaşının bölgeye sıçrama riski, İran'ın vekil güçleri aracılığıyla ABD ve müttefiklerine yönelik saldırıları artırmıştı. CENTCOM'un bu yalanlaması, ABD'nin bölgede askeri varlığını sürdürme ve İran'ın provokasyonlarına karşı caydırıcılık sağlama stratejisinin bir parçası olarak görülüyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
İran-ABD arasındaki bu tür gerginlikler, Türkiye'nin de içinde bulunduğu bölgesel dengeleri doğrudan etkiliyor. Türkiye, enerji ihtiyacının önemli bir kısmını Basra Körfezi ülkelerinden sağlıyor; bu nedenle Umman Körfezi'ndeki deniz güvenliği Türkiye için hayati önem taşıyor. Ayrıca, İran ile sınır komşusu olan Türkiye, iki ülke arasında PKK/PYD, enerji ve ticaret konularında hassas bir denge yürütüyor. ABD ile İran arasındaki gerginliğin tırmanması, Türkiye’nin bölgedeki diplomatik manevra alanını daraltabilir ve enerji maliyetlerini artırabilir. Bu nedenle, CENTCOM’un yalanlamasıyla birlikte olayın yatışması, Ankara açısından olumlu bir gelişme olarak değerlendiriliyor.
