ABD Merkez Komutanlığı (CENTCOM), ABD ve bölgesel ortakların askeri destek personeli tarafından işletilen, denizin üstünde, üzerinde ve altında insansız sistemlerden oluşan tek yönlü saldırı drone'ları kullanacak çok uluslu bir güç kurulduğunu açıkladı. CENTCOM'un resmi açıklamasına göre, bu yeni kuvvet, özellikle Orta Doğu'daki artan deniz güvenliği tehditlerine karşı mücadele etmek amacıyla oluşturuldu. Adının açıklanmaması kaydıyla konuşan üst düzey bir ABD'li yetkili, gücün, insansız hava araçları (İHA), insansız deniz araçları (İDA) ve insansız denizaltı araçlarından (İNDA) oluştuğunu ve bu sistemlerin birbirleriyle koordineli şekilde çalışarak keşif, gözetleme ve taarruz görevlerini yerine getireceğini belirtti.
Gelişmenin arka planı
Bu karar, bölgede özellikle Husi isyancıların Kızıldeniz'de ticari gemilere ve askeri unsurlara yönelik saldırılarını artırdığı bir dönemde geldi. Husiler, 7 Ekim 2023'te başlayan İsrail-Hamas savaşına tepki olarak, İsrail bağlantılı olduğunu iddia ettikleri gemilere ve hatta ABD savaş gemilerine karşı insansız hava araçları ve füzelerle saldırılar düzenliyor. CENTCOM, bu saldırıların uluslararası deniz ticareti ve güvenliği için ciddi bir tehdit oluşturduğunu vurguladı. Yeni kurulan kuvvet, bu tür tehditlere karşı koymak için tasarlanmışken, aynı zamanda bölgedeki ABD ve müttefik kuvvetlerinin caydırıcılık kapasitesini artırmayı hedefliyor.
Kuvvetin yapısı hakkında ayrıntı veren CENTCOM yetkilileri, tek yönlü saldırı drone'larının (one-way attack drones) geleneksel silah sistemlerine kıyasla daha maliyet etkin ve esnek bir seçenek sunduğunu ifade etti. Bu sistemler, hedefe ulaştığında kendini imha ederek minimum yan hasar bırakacak şekilde tasarlanmıştır. Ayrıca, bu güç, deniz, hava ve kara platformlarından fırlatılabilme özelliği sayesinde operasyonel açıdan geniş bir esneklik sağlıyor. ABD ve bölgesel partnerlerin bu kuvvet için ortak eğitim ve tatbikatlar yapacağı da belirtildi.
Bölgesel veya küresel boyut
Bu gelişme, sadece Orta Doğu'da değil, küresel ölçekte insansız sistemlerin savaşta oynadığı rolün giderek arttığına işaret ediyor. Rusya-Ukrayna savaşında İHA'ların etkin kullanımı, savunma doktrinlerinde köklü değişikliklere yol açtı. Denizde insansız sistemlerin kullanımı, özellikle mayın temizleme, keşif ve gözetleme ile saldırı görevlerinde hızla yaygınlaşıyor. CENTCOM'un bu adımı, ABD'nin bölgedeki müttefikleriyle birlikte insansız savunma sistemlerinde iş birliğini derinleştirme stratejisinin bir parçası olarak görülüyor.
Uzmanlar, bu tür bir kuvvetin özellikle Basra Körfezi ve Hürmüz Boğazı gibi stratejik su yollarında etkili olabileceğini vurguluyor. Bu bölgeler, dünya petrol arzının önemli bir kısmının geçtiği noktalardır. Dolayısıyla bu gücün kurulması, küresel enerji güvenliği açısından da caydırıcı bir etki yaratma potansiyeli taşıyor. Ayrıca, bu hamle, ABD'nin Orta Doğu'daki askeri varlığını yeniden şekillendirme ve daha hafif ama daha teknolojik donanımlı kuvvetlerle bölgedeki angajmanını sürdürme politikasıyla da uyumlu görünüyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, insansız hava aracı (İHA) ve silahlı insansız hava aracı (SİHA) teknolojisinde dünya çapında önemli bir oyuncu haline gelmiştir. Bu gelişme, Türkiye'nin savunma sanayi ihracatı ve nüfuzu açısından yeni fırsatlar doğurabilir. CENTCOM'un kurduğu bu çok uluslu güç, bölgesel güvenlik dinamiklerini etkileyecek niteliktedir. Türkiye, NATO üyesi olarak ABD ile iş birliği yapmakta; ancak bazı bölgesel konularda, özellikle Orta Doğu'daki angajmanlarda zaman zaman görüş ayrılıkları yaşamaktadır. Bu gelişmenin, Türkiye'nin kendi insansız deniz araçları projelerine (örneğin SİDA'lar) ilgiyi artırması beklenebilir. Ayrıca, Doğu Akdeniz'deki enerji güvenliği ve deniz yetki alanları konularında da bu tür teknolojilerin stratejik önemi giderek artmaktadır.
