İngiltere'nin ünlü Camden Market'in sahibi olan İsrailli milyarder Teddy Sagi'nin, İsrail Savunma Bakanlığı'nın askeri programlarına mali destek sağladığı ortaya çıktı. Middle East Eye'ın haberine göre, Sagi'nin sahibi olduğu şirketler aracılığıyla İsrail ordusunun çeşitli projelerine fon aktardığı belirtiliyor. Bu iddialar, Sagi'nin İngiltere'deki ticari faaliyetleri ile İsrail'deki askeri bağlantıları arasındaki ilişkiyi gündeme taşıdı. Özellikle Londra'nın simge yapılarından Camden Market gibi bir turistik merkezin sahibinin, savaş suçlarıyla ilişkilendirilen bir ordunun programlarını finanse etmesi, uluslararası kamuoyunda tepki çekiyor.
Gelişmenin arka planı
Teddy Sagi, İsrail merkezli bir teknoloji girişimcisi ve yatırımcı. 2017 yılında Camden Market'i satın alarak İngiltere'deki en büyük gayrimenkul yatırımlarından birini yapmıştı. Sagi'nin oyun ve bahis yazılımı şirketi Playtech'in kurucusu olduğu biliniyor. Middle East Eye'ın ulaştığı belgelere göre, Sagi'nin sahibi olduğu şirketler, İsrail Savunma Bakanlığı'nın 'Mafte'ah' adlı araştırma ve geliştirme birimine finansman sağlıyor. Bu birim, İsrail ordusunun askeri teknolojiler geliştirmesine yardımcı oluyor. Haberde, Sagi'nin şirketlerinin bu birime yaptığı ödemelerin miktarı net olarak belirtilmese de, milyonlarca dolar olduğu tahmin ediliyor.
Sagi'nin İsrail ordusuyla bağlantısı yeni değil. Daha önce de İsrail'in yerleşim politikalarını destekleyen kuruluşlara bağış yaptığı biliniyor. Ancak bu kez doğrudan askeri programlara fon sağlaması, İngiltere'deki insan hakları örgütlerinin tepkisine yol açtı. Camden Market'in, Filistin yanlısı protestocuların hedefi haline gelmesi bekleniyor. Özellikle İsrail'in Gazze'ye yönelik saldırılarının ardından, Sagi'nin ticari çıkarları ile askeri bağlantıları arasındaki çelişki daha fazla sorgulanmaya başladı.
Bölgesel ve küresel boyut
Teddy Sagi'nin askeri programları finanse etmesi, İsrail'in savunma sanayisinin uluslararası bağlantılarını bir kez daha gündeme getiriyor. İsrail, dünyanın en büyük silah ihracatçılarından biri. Özellikle insansız hava araçları, siber güvenlik ve füze savunma sistemleri konusunda lider konumda. Ancak bu teknolojilerin Filistin topraklarında işgal ve ayrımcılık amacıyla kullanılması, uluslararası hukuk açısından tartışmalı. Sagi gibi özel yatırımcıların bu programlara destek vermesi, İsrail'in askeri kapasitesini artırırken, bölgedeki gerilimi de tırmandırıyor. İngiltere'deki bazı siyasetçiler, Sagi'nin Camden Market'in sahibi olması nedeniyle İngiliz hükümetinin bu konuda harekete geçmesi gerektiğini savunuyor. Ancak şu ana kadar resmi bir soruşturma başlatılmadı.
Bu olay, aynı zamanda uluslararası şirketlerin ve yatırımcıların savaş suçlarına ortak olmaları durumunda nasıl bir sorumluluk taşıdıkları sorusunu da beraberinde getiriyor. Birleşmiş Milletler, İsrail'in yerleşim faaliyetlerini uluslararası hukuka aykırı kabul ediyor. Sagi gibi yatırımcıların bu faaliyetlere dolaylı yoldan destek vermesi, boykot çağrılarını güçlendiriyor. Özellikle BDS (Boykot, Tecrit ve Yaptırımlar) hareketi, Sagi'nin İngiltere'deki işletmelerini hedef almayı planlıyor. Camden Market'in zaten turistik bir cazibe merkezi olması nedeniyle, bu tür protestolar İngiltere'nin iç siyasetinde de yankı bulabilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, İsrail'in Filistin topraklarındaki işgal politikalarını her zaman eleştirmiş ve uluslararası hukuka aykırı bulmuştur. Teddy Sagi gibi yatırımcıların İsrail ordusuna finansman sağlaması, Türkiye'nin İsrail'e yönelik tutumunu haklı çıkaran bir örnek teşkil etmektedir. Bu tür haberler, Türk kamuoyunda İsrail karşıtı duyguları pekiştirebilir. Ayrıca, Türkiye'nin savunma sanayisinde kendi kendine yeterlilik hedefi, İsrail'in bu tür dış kaynaklarla güçlenmesinin bölgesel dengeler üzerindeki etkisini düşünmeyi gerektiriyor. Türk dış politikası açısından, İsrail'in askeri kapasitesini artıran her türlü dış destek, Doğu Akdeniz ve Orta Doğu'da güç dengesini etkileyebileceği için yakından takip edilmelidir.
