California eyaletinin tarım ilacı düzenleyicileri, Ocak 2024'te yürürlüğe giren yeni kuralların, en popüler ve tehlikeli pestisitlerden biri olan 1,3-dikloropropan (1,3-D) kaynaklı riskleri azaltacağını iddia ediyor. Ancak çevre örgütleri ve bilim insanları, bu düzenlemelerin yetersiz olduğunu ve özellikle düşük gelirli toplulukların maruz kaldığı tehlikenin arttığını vurguluyor. Kaliforniya'da 1,3-D kullanımı son yıllarda hızla yükselirken, eyalet yetkilileri maddenin laboratuvar hayvanlarında çoklu organ tümörlerine neden olduğunu onlarca yıldır biliyor.
Artan Kullanım ve Yetersiz Koruma
1,3-D, toprak fumigantı olarak çilek, havuç, patates gibi yüksek değerli sebzelerde kullanılıyor. California'da her yıl 50 milyon poundun üzerinde bu kimyasal toprağa uygulanıyor. EPA, 1,3-D'yi insanlar için olası kanserojen olarak sınıflandırırken, eyaletin en yüksek pestisit maruziyeti bölgelerinde yaşayanların büyük çoğunluğunu Latin kökenli topluluklar oluşturuyor. Yeni düzenleme, uygulama alanlarına 100 metrelik bir tampon bölge getiriyor, ancak araştırmalar bu mesafenin yetersiz olduğunu, kimyasalın havada kilometrelerce yol alabildiğini gösteriyor. Ayrıca düzenleme, yaşlılar, çocuklar ve hamileler gibi hassas gruplar için özel koruma içermiyor. Çevre çalışma grubu gibi kuruluşlar, eyaletin yıllardır bu tehlikenin farkında olduğunu ancak tarım endüstrisinin baskısıyla kapsamlı bir yasak getirmediğini belirtiyor.
Küresel ve Bölgesel Boyut
1,3-D kullanımı sadece Kaliforniya'da değil, dünya genelinde yaygınlaşıyor. ABD Tarım Bakanlığı verilerine göre, bu pestisitin kullanımı dekar başına son on yılda %30 arttı. Avrupa Birliği ise 1,3-D'yi 2011'de yasaklamıştı. California'daki durum, gelişmekte olan ülkelerde pestisit kullanımının denetimsizliğiyle benzerlik gösteriyor. Dünya Sağlık Örgütü, pestisitlerin her yıl dünya çapında 200 bin kişinin ölümüne neden olduğunu tahmin ediyor. Tarım ilacı şirketlerinin karlılık odaklı politikaları, çevre ve insan sağlığını tehdit etmeye devam ediyor. Özellikle Meksika sınırına yakın bölgelerde yaşayan işçiler, bu kimyasallara en yoğun maruz kalan grup olarak dikkat çekiyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, Türkiye'deki tarım ilacı kullanımı ve düzenlemelerine ışık tutuyor. Türkiye, pestisit kullanımında dünyada ilk sıralarda yer alırken, 1,3-D dahil birçok kanserojen kimyasal kontrollü de olsa kullanılmaktadır. California'daki yetersiz düzenlemeler, Türkiye'nin kendi tarım politikalarında daha katı denetimler gerektiğini ortaya koyuyor. Özellikle Çukurova, Ege ve Marmara bölgelerinde yoğun pestisit kullanımı, çiftçi sağlığı ve gıda güvenliği açısından risk oluşturuyor. Türkiye'nin AB uyum süreci kapsamında daha sıkı pestisit yasaları benimsemesi, hem ihracat standartlarını yükseltecek hem de toplum sağlığını koruyacaktır.
