Çad Devlet Başkanı Mahamat Idriss Déby, Cuma günü ülkenin ana muhalefet partisi olan Milletler ve Refah Partisi'nin lideri ve eski Başbakan Succès Masra ile birlikte sekiz diğer muhalif parti liderini affetti. Masra, 2022 yılında hükümet karşıtı protestolar sırasında işlenen suçlarla ilgili olarak 20 yıl hapis cezasına çarptırılmıştı. Bu karar, ülkede siyasi diyalog ve uzlaşı çabaları kapsamında geldi.
Masra'nın yargılanması ve cezası
Succès Masra, eski Devlet Başkanı Idriss Déby Itno'nun Nisan 2021'de ölümünün ardından askeri cunta liderliğini devralan oğlu Mahamat Idriss Déby'ye karşı yürüttüğü muhalefet nedeniyle gözaltına alınmıştı. Masra, Ekim 2022'de hükümet karşıtı protestoları kışkırttığı ve bu gösteriler sırasında güvenlik güçleriyle çıkan çatışmalarda yüzlerce kişinin ölümüne neden olduğu iddiasıyla "nefret söylemi", "yabancı düşmanlığı" ve "katliam kışkırtıcılığı" suçlarından yargılanıyordu. Masra, suçlamaları reddetmiş ve yargılamanın siyasi olduğunu savunmuştu.
Masra, geçtiğimiz yıl Aralık ayında açıkladığı sürgünden dönüşü sonrasında gözaltına alınmış, ardından 20 yıl hapis cezasına çarptırılmıştı. Bu karar, uluslararası toplumda geniş yankı uyandırmış ve insan hakları örgütleri tarafından eleştirilmişti. Uluslararası Af Örgütü, Masra'nın cezasını "sivil alanın kapatılması ve muhalefetin bastırılması" olarak nitelendirmişti.
Affın duyurulması, Déby'nin geçiş dönemi hükümetiyle muhalefet arasında diyalog kurma çabalarının bir parçası olarak görülüyor. Déby, 2021'de iktidara geldikten sonra 18 aylık bir geçiş süreci vaat etmiş, ancak bu süre uzamıştı. Ülke genelinde hükümet karşıtı protestolar, özellikle Ekim 2022'de yaşanan olaylar, muhalefetin bastırılmasıyla sonuçlanmıştı.
Bölgesel ve küresel boyut
Çad, Sahel bölgesindeki istikrar açısından kritik bir ülke konumunda. Fransa ve ABD başta olmak üzere Batılı ülkeler, Çad'ı bölgedeki terörle mücadelede önemli bir ortak olarak görüyor. Déby'nin affı, uluslararası toplum tarafından olumlu karşılanabilir ancak muhalefetin ve insan hakları gruplarının gözünde, bu adımın samimiyeti sorgulanabilir.
Masra'nın affı, aynı zamanda Déby'nin Şubat ayında yapılması planlanan seçimler öncesinde siyasi ortamı yumuşatma girişimi olarak yorumlanıyor. Seçimlerin ülkeyi sivil yönetime döndürmesi bekleniyor. Ancak muhalefet, seçimlerin adil ve özgür olmayacağını savunuyor. Bu bağlamda, affın seçim sürecine katılımı artırmak için bir adım olabileceği değerlendiriliyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Çad'daki bu gelişme, Türkiye'nin Afrika'daki diplomatik ve ekonomik angajmanı açısından önem taşıyor. Türkiye, son yıllarda Sahel bölgesinde askeri iş birlikleri ve kalkınma projeleriyle varlığını artırmıştır. Çad'da istikrarın sağlanması, Türkiye'nin bölgedeki yatırımlarının ve güvenlik iş birliğinin sürdürülebilirliği için kritik. Ayrıca, Déby'nin muhalefeti affetmesi, ülkede siyasi istikrarın güçlenmesi anlamına gelebilir; bu da Türkiye'nin Çad ile ticari ve siyasi ilişkilerini geliştirmesine olanak tanıyabilir. Türkiye, Afrika'da barış ve istikrarın sağlanmasını destekleyen politikalar izlemekte olup, bu tür adımlar olumlu karşılanmaktadır.
