ABD Donanması'nın yarım asrı aşkın süredir uçak gemilerine malzeme ve personel taşıyan ikonik C-2 Greyhound uçağı, 14 Nisan 2025'te son kez bir geminin güvertesine iniş yaparak tarihe karıştı. Northrop Grumman üretimi bu turboprop nakliye uçağı, "COD" (Carrier Onboard Delivery) görevini artık tamamen CMV-22B Osprey tiltrotor uçağına devretti. Son uçuş, Virginia açıklarında USS George H.W. Bush (CVN-77) üzerinde gerçekleşti. Böylece 1966'dan beri kesintisiz süren bir dönem noktalandı.
C-2 Greyhound'un tarihçesi ve görevleri
C-2A Greyhound, 1964'te ilk uçuşunu yapmış ve 1966'da operasyonel hizmete girmişti. Temel görevi, uçak gemilerine kritik yedek parçalar, posta, motorlar ve personel taşımaktı. 28 yolcu veya 4.500 kg yük kapasitesiyle, gemilerin tedarik zincirinin can damarıydı. Toplam 58 adet üretilen uçak, esas olarak S-2 Tracker denizaltı avcı uçağının gövdesi üzerine inşa edilmişti. Kariyeri boyunca Vietnam, Körfez Savaşı, Afganistan ve Irak operasyonlarında görev aldı. Ancak yaşlanan filo, bakım maliyetleri ve teknik sınırlamalar nedeniyle emekliye ayrıldı.
Yerine gelen CMV-22B Osprey ise tiltrotor teknolojisi sayesinde helikopter gibi kalkıp inebiliyor, fakat uçak gibi hızlı ve uzun menzilli uçabiliyor. Daha fazla yük taşıyabilen Osprey, ayrıca F-35'in motoru gibi büyük parçaları da gemilere ulaştırabiliyor. Bu geçişle birlikte ABD Donanması, dairesel kanatlı (helikopter) ve sabit kanatlı uçakların avantajlarını birleştiren bir lojistik filosuna kavuştu.
Bölgesel ve küresel boyut: Deniz gücünde dönüşüm
C-2'nin emekli edilmesi, ABD Donanması'nın lojistik kabiliyetinde önemli bir değişimi temsil ediyor. Osprey, menzil ve hız açısından C-2'ye yakın olsa da, dikey iniş-kalkış yeteneği sayesinde daha küçük gemilere ve karadaki ileri üslere de hizmet verebiliyor. Bu esneklik, Pasifik'teki ada zinciri stratejisi ve Hint-Pasifik bölgesindeki operasyonlar için kritik. Çin'in artan deniz gücü karşısında ABD, lojistik ağını daha dayanıklı hale getirmeyi hedefliyor. Ayrıca Osprey'in F-35 motoru taşıma kapasitesi, 5. nesil savaş uçaklarının konuşlandırılmasını kolaylaştıracak.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme doğrudan Türkiye'yi ilgilendirmese de, küresel deniz gücü dengesindeki değişimlere işaret ediyor. ABD Donanması'nın lojistik kabiliyetini artırması, özellikle Doğu Akdeniz ve Hint Okyanusu'ndaki varlığını pekiştirebilir. Türkiye, NATO'nun güney kanadında önemli bir müttefik olarak, bu dönüşümün bölgesel etkilerini izliyor. Ayrıca, Türk savunma sanayiisi de benzer tiltrotor teknolojileri geliştirme potansiyeli taşıyor; ancak şu an için böyle bir program bulunmamaktadır. Osprey'in Türkiye'de kullanımı söz konusu olmasa da, ABD'nin deniz lojistiğindeki bu modernizasyonu, NATO'nun ortak harekat kabiliyetine katkı sağlayacaktır.
