Bilim insanları, şiddetini artıran El Niño hava olayının Avustralya kıyılarındaki Büyük Set Resifi'nde (Great Barrier Reef) tarihin en yıkıcı kitlesel mercan beyazlamasına (coral bleaching) neden olabileceği uyarısında bulundu. Nature dergisinde yayımlanan son araştırmaya göre, okyanus sıcaklıklarındaki anormal artış, resifin büyük bölümünde mercan ölümlerine ve belirli türlerin tamamen yok olmasına yol açabilir. Dünyanın en büyük canlı yapısı olan 2.300 kilometrelik resif, 2016 ve 2017'deki kitlesel beyazlama olaylarından henüz kurtulamamışken bu kez daha geniş çaplı bir felaketle karşı karşıya. Uzmanlar, El Niño'nun bu yıl rekor kıracağını ve mevcut iklim değişikliği baskısıyla birleşince resif ekosisteminin geri dönüşü olmayan bir noktaya sürüklenebileceğini belirtiyor.
Bilimsel uyarılar ve kırmızı alarm
James Cook Üniversitesi ve Avustralya Deniz Bilimleri Enstitüsü'nden araştırmacılar, El Niño'nun Pasifik Okyanusu'ndaki etkisinin 1997-1998 seviyesini aşarak en güçlü dönemine girdiğini tespit etti. Deniz suyu sıcaklıklarının normalin 2-3 derece üzerine çıkması, mercanların simbiyotik algleri (zooxanthellae) dışarı atmasına ve beyazlamasına neden oluyor. Eğer sıcaklık stresi uzun sürerse mercanlar tamamen ölüyor. Araştırma ekibinden Profesör Terry Hughes, 'Gerçekten korkutucu bir senaryo ile karşı karşıyayız. Resifin kuzey kesimleri neredeyse tamamen yok olabilir' dedi. 2016-2017 olaylarında resifin %50'si beyazlamış, %30'u kalıcı hasar görmüştü. Yeni modellemeler, bu kez hasarın iki kat daha geniş alanı kapsayabileceğini gösteriyor. Özellikle Acropora (dallı mercan) türlerinin tamamen kaybolma riski bulunuyor.
Küresel ekonomiye darbe: Turizm ve balıkçılık
Büyük Set Resifi'nin yok olması sadece ekolojik değil, ekonomik bir felaket de olacak. Resif, Avustralya'ya yılda yaklaşık 6 milyar dolar turizm geliri ve 64.000 iş imkanı sağlıyor. Aynı zamanda balıkçılık, ilaç hammaddesi ve kıyı koruma gibi ekosistem hizmetleri sunuyor. Küresel ölçekte mercan resifleri, deniz canlılarının dörtte birine ev sahipliği yapıyor ve kıyıları fırtınalara karşı koruyor. El Niño'nun etkisiyle birlikte dünya genelinde diğer resiflerin de tehdit altında olduğu belirtiliyor. Bilim insanları, 1,5 derece küresel ısınma senaryosunda bile mercan resiflerinin %70-90'ının yok olacağını öngörüyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Büyük Set Resifi'ndeki felaket, iklim değişikliğinin küresel boyutunu bir kez daha gözler önüne seriyor. Türkiye, Akdeniz kıyılarında benzer bir tehditle karşı karşıya. Deniz suyu sıcaklıklarının artması, Türkiye sularındaki mercan oluşumlarını ve ekosistemi olumsuz etkiliyor. Ayrıca, El Niño kaynaklı aşırı hava olayları (kuraklık, sel, aşırı sıcak) küresel tarımı ve gıda fiyatlarını etkileyebilir; Türkiye'nin tarım ihracatı ve gıda enflasyonu üzerinde dolaylı baskı yaratabilir. Bu gelişme, Türkiye'nin iklim değişikliği uyum politikalarını acilen güçlendirmesi gerektiğini hatırlatıyor. Ayrıca, mercan kaybı deniz biyoçeşitliliğini azaltacağından, Türkiye gibi balıkçılığa bağımlı ülkeler için küresel bir tehdit oluşturuyor.
