Birleşik Krallık ekonomisi uzun süredir düşük verimlilik ve dengesiz bölgesel kalkınma sorunlarıyla boğuşurken, bilgi ve iletişim teknolojileri (ICT) sektörü beklenmedik bir kurtarıcı olarak öne çıkıyor. Son verilere göre ICT sektörü, finans sektörünü ikiye katlayarak ülkenin en hızlı büyüyen endüstrisi haline geldi. 2010'dan bu yana sektörün katma değeri %70'ten fazla artarken, finans sektöründe bu oran sadece %35'te kaldı. Bu durum, hükümetin 'yüksek büyüme, düşük eşitsizlik' hedefi doğrultusunda umut verici bir sinyal olarak değerlendiriliyor.
Londra'nın teknoloji tekeli kırılıyor mu?
Tarihsel olarak Birleşik Krallık'ın teknoloji sektörü ağırlıklı olarak Londra ve Güneydoğu'da yoğunlaşmışken, son yıllarda diğer bölgelerde de dikkat çekici bir gelişme yaşanıyor. Manchester, Birmingham, Edinburgh ve Belfast gibi şehirler, girişimci ekosistemleri ve üniversite-sanayi iş birlikleri sayesinde küresel teknoloji merkezleri haline gelmeye başladı. Örneğin, Manchester'da dijital sektörün büyüme hızı Londra'yı geride bırakmış durumda. 2023 yılında Manchester City Region'da 120'den fazla yeni teknoloji girişimi kuruldu ve bu girişimler toplamda 1,2 milyar sterlin yatırım aldı. Benzer şekilde, Edinburgh'un fintech kümesi, Londra dışındaki en büyük finans teknolojileri ekosistemi olarak öne çıkıyor.
Bununla birlikte, bölgesel eşitsizlikler hala belirgin. Londra, Birleşik Krallık'ın toplam teknoloji yatırımlarının %60'ından fazlasını çekiyor. Yüksek vasıflı işgücünün çoğu başkentte yoğunlaşmış durumda. Ancak uzaktan çalışma trendi ve dijital altyapı yatırımları, diğer bölgelerin rekabet gücünü artırıyor. Hükümet, 'Levelling Up' programı kapsamında, teknoloji odaklı büyüme merkezlerine 5 milyar sterlinlik bir fon ayırdı. Bu fon, yerel girişimleri desteklemek, dijital beceri eğitimleri sağlamak ve fiber optik altyapıyı ülke geneline yaymak için kullanılıyor.
Küresel teknoloji rekabetinde İngiltere'nin konumu
Birleşik Krallık, Brexit sonrası küresel teknoloji sahnesinde konumunu yeniden tanımlamaya çalışıyor. AB'den ayrılmanın getirdiği belirsizliklere rağmen, ülke halen Avrupa'nın en büyük teknoloji ekosistemine sahip. 2023 itibarıyla Birleşik Krallık'taki teknoloji girişimleri 85 milyar sterlinin üzerinde yatırım aldı; bu, Almanya ve Fransa'nın toplamından daha fazla. Özellikle yapay zeka, siber güvenlik ve yeşil teknolojiler alanında İngiltere, küresel liderler arasında yer alıyor.
Ancak vergi politikaları ve düzenleyici çerçevedeki belirsizlikler, uluslararası yatırımcıları tedirgin ediyor. Örneğin, Birleşik Krallık'ın kurumlar vergisi oranını %25'e çıkarması, bazı teknoloji devlerinin İrlanda veya Hollanda'ya yönelmesine neden oldu. Buna rağmen, ülkenin güçlü hukuk sistemi, İngilizce dil avantajı ve dünyaca ünlü üniversiteleri (Oxford, Cambridge, Imperial College) uzun vadede rekabet avantajı sağlamaya devam ediyor. Ayrıca, Birleşik Krallık hükümeti, yapay zeka araştırmaları için 1 milyar sterlinlik bir fon açıkladı ve bu alanda dünyanın en kapsamlı düzenleyici çerçevelerinden birini oluşturmayı hedefliyor.
Bölgesel dağılıma bakıldığında, İngiltere'nin teknoloji sektörünün büyümesi sadece ekonomik değil aynı zamanda siyasi bir öneme de sahip. 'Levelling Up' ajandası, hükümetin bölgesel eşitsizlikleri azaltma vaadiyle doğrudan ilişkili. Eğer teknoloji sektörü Londra dışındaki bölgelerde istihdam yaratmaya devam ederse, bu durum hükümetin popülaritesini artırabilir ve sosyal dokuyu güçlendirebilir. Ancak bu potansiyelin gerçekleşmesi için, nitelikli işgücü arzının artırılması, dijital altyapının iyileştirilmesi ve KOBİ'lerin teknolojiye erişiminin kolaylaştırılması gerekiyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Birleşik Krallık'ın teknoloji odaklı büyüme stratejisi, Türkiye için önemli dersler barındırıyor. Türkiye de benzer şekilde İstanbul merkezli bir teknoloji ekosistemine sahipken, Anadolu'daki potansiyel henüz tam olarak değerlendirilememiştir. İngiltere'nin 'Levelling Up' programı, bölgesel eşitsizlikleri azaltmak için teknolojiyi bir araç olarak kullanma konusunda ilham verici. Ayrıca, Birleşik Krallık'ın yapay zeka ve siber güvenlik alanındaki yatırımları, Türkiye'nin de bu alanlarda stratejik bir planlama yapması gerektiğini gösteriyor. Türk teknoloji girişimleri için Birleşik Krallık pazarı, hem bir hedef hem de küresel açılım için bir basamak olabilir. Ancak bu potansiyelin kullanılması için iki ülke arasında daha fazla ticaret anlaşması ve teknoloji transferi iş birliğine ihtiyaç vardır.
