Londra - İngiltere'de hükümetin harcama denetim kurumu, kamulaştırılan British Steel'in ayakta tutulmasının maliyetinin "ürkütücü" boyutlara ulaştığı uyarısında bulundu. Muhalefet partileri, hükümete çelik devinin geleceği için güvenilir bir plan sunması çağrısı yaptı. Yetkililer, şirketin kamu mülkiyetinde kalmasının bütçeye getirdiği yükün her geçen gün arttığını belirtiyor.
Kamulaştırma süreci ve artan maliyetler
British Steel, 2020 yılında Çinli Jingye Group'un şirketi devralmasının ardından zorlu bir döneme girmişti. Şirketin mali durumu, küresel çelik fiyatlarındaki dalgalanmalar, artan enerji maliyetleri ve Brexit sonrası ticaret koşulları nedeniyle daha da kötüleşti. Geçtiğimiz yıl hükümet, şirketin kapanmasını önlemek için geçici olarak kamulaştırma kararı almıştı. Ancak Ulusal Denetim Ofisi (NAO) tarafından yayımlanan raporda, bu kararın beklenenden çok daha pahalıya mal olduğu vurgulandı. Raporda, "Hükümetin British Steel'i kamu mülkiyetinde tutma kararı, başlangıçta öngörülenin çok üzerinde bir mali yük getirmiştir" ifadeleri yer aldı.
NAO'nun verilerine göre, şirketin günlük operasyonel kayıpları milyonlarca sterlini buluyor. Ayrıca, çevresel düzenlemelere uyum ve karbon emisyonlarının azaltılması için yapılması gereken yatırımlar da ciddi bir maliyet kalemi oluşturuyor. Hükümet yetkilileri, şirketin uzun vadeli sürdürülebilirliği için yeşil çelik üretimine geçişin kaçınılmaz olduğunu, ancak bunun için gereken altyapı yatırımlarının milyarlarca sterlini bulacağını kabul ediyor. Muhalefet, hükümetin belirsizlik içinde olduğunu ve stratejik bir vizyon ortaya koyamadığını savunuyor.
Siyasi tepkiler ve ekonomik bağlam
İşçi Partisi gölge iş ve emeklilik bakanı, konuyla ilgili yaptığı açıklamada, "Hükümetin British Steel için acil ve inandırıcı bir plan açıklaması gerekiyor. Bu belirsizlik, binlerce işçinin ve yerel ekonominin geleceğini tehdit ediyor" dedi. Sendikalar da hükümete çağrıda bulunarak, çelik sektörünün stratejik önemine dikkat çekti. British Steel, Birleşik Krallık'ın en büyük çelik üreticilerinden biri ve doğrudan 4.000'den fazla kişiye istihdam sağlıyor. Tedarik zincirinde ise on binlerce kişi dolaylı olarak geçimini bu sektörden sağlıyor.
Uzmanlar, küresel çelik piyasasında rekabetin acımasız olduğunu ve Asya merkezli üreticilerin düşük maliyetli üretimi karşısında Avrupa'daki tesislerin ayakta kalmasının giderek zorlaştığını belirtiyor. İngiltere'nin çelik üretimini tamamen kaybetmesi, ülkenin savunma, otomotiv ve inşaat gibi kritik sektörlerinde dışa bağımlılığı artırabilir. Hükümet, şu anda kısa vadeli bir köprü finansmanı sağlamış olsa da, orta ve uzun vadede nasıl bir yol izleneceği belirsizliğini koruyor. Olası seçenekler arasında şirketin kademeli olarak kapatılması, yeni bir özel yatırımcıya satılması veya devlet destekli bir yeniden yapılandırma yer alıyor. Ancak her seçeneğin ciddi mali ve sosyal sonuçları bulunuyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
İngiltere'nin çelik devi British Steel'in kamulaştırma sonrası artan maliyetleri, küresel çelik piyasasında devlet müdahalesinin sınırlarını gösteriyor. Türkiye, Avrupa'nın en büyük çelik üreticilerinden biri olarak, İngiltere'deki bu gelişmeyi yakından izlemeli. İngiltere'nin çelik üretiminde yaşadığı sıkıntılar, Türk çelik ihracatçıları için yeni pazar fırsatları yaratabilir. Öte yandan, benzer maliyet baskıları ve karbon düzenlemeleri Türk çelik sektörünü de tehdit ediyor. Türkiye'nin yeşil çelik dönüşümüne yönelik yatırımları hızlandırması, hem rekabet gücünü koruması hem de ihracat pazarlarını genişletmesi açısından kritik önem taşıyor.
