Hindistan'ın başkenti Yeni Delhi'de düzenlenen 18. BRICS Zirvesi, üye ülke liderlerinin Bharat Mandapam Kongre Merkezi'ne gelmesiyle resmen başladı. Ev sahibi ülke Hindistan'ın Başbakanı Narendra Modi, zirveye katılan liderleri ana salonun girişinde karşıladı. Bloomberg kaynaklı habere göre, zirve kapsamında küresel ekonominin durumu, ticaret işbirliği ve örgütün genişleme politikaları ele alınacak. BRICS, Brezilya, Rusya, Hindistan, Çin ve Güney Afrika'dan oluşan beş ülkenin bir araya geldiği önemli bir platform olma özelliğini koruyor. Zirve, pandemi sonrası dönemde küresel ekonomik toparlanmanın ve jeopolitik gerilimlerin gölgesinde gerçekleşiyor.
BRICS Zirvesi'nin Arka Planı ve Gündemi
BRICS, ilk olarak 2001 yılında Goldman Sachs ekonomisti Jim O'Neill tarafından yükselen piyasaları tanımlamak için kullanılan bir kısaltma olarak ortaya çıktı. 2006 yılında ilk resmi toplantılarını yapan grup, 2009'da ilk zirvesini gerçekleştirdi. O zamandan bu yana BRICS, küresel yönetişimde reform çağrıları yapan ve gelişmekte olan ülkelerin sesini duyurmaya çalışan bir blok haline geldi. 18. zirve, Hindistan'ın dönem başkanlığında toplanıyor. Zirvenin ana gündem maddeleri arasında, üye ülkeler arasında ticaretin yerel para birimleriyle yapılması, Yeni Kalkınma Bankası'nın (NDB) kaynaklarının güçlendirilmesi ve örgüte yeni üyelerin katılım süreci yer alıyor. Son yıllarda BRICS'e olan ilginin artması, özellikle Batılı ülkelerin ekonomik ve siyasi hegemonyasına alternatif arayan ülkelerin ilgisini çekiyor. Arjantin, İran, Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri, Mısır, Etiyopya gibi ülkelerin katılım başvuruları bulunuyor. Ancak genişleme konusunda üye ülkeler arasında farklı görüşler olduğu biliniyor. Hindistan ve Brezilya, yeni üyelerin katılımının örgütün etkinliğini azaltabileceğinden endişe ederken, Çin ve Rusya genişlemeden yana tavır sergiliyor.
Zirvede ayrıca, küresel enflasyon, enerji fiyatları, gıda güvenliği ve iklim değişikliği gibi konular da ele alınacak. Hindistan, zirve sırasında dijital ekonomi, sağlık işbirliği ve terörle mücadele gibi alanlarda somut adımlar atmayı planlıyor. Modi'nin açılış konuşmasında, BRICS ülkelerinin küresel GSYH'nin yaklaşık %25'ini ve dünya nüfusunun %40'ını oluşturduğunu vurgulaması bekleniyor. Zirve sonunda ortak bir bildiri yayınlanacak. Bildiride, çok taraflılık, uluslararası hukukun üstünlüğü ve BM Güvenlik Konseyi reformu gibi konulara yer verilmesi öngörülüyor. Ayrıca, üye ülkeler arasında ekonomik işbirliğini artıracak yol haritası da açıklanabilir.
Bölgesel ve Küresel Boyut
BRICS zirvesi, sadece üye ülkeler için değil, küresel ekonomi ve siyaset için de önemli sonuçlar doğurabilir. Özellikle ABD dolarına alternatif arayışları, son dönemde hız kazanmış durumda. Rusya'nın Ukrayna işgali sonrası Batı yaptırımlarına maruz kalması, BRICS ülkeleri arasında dolar bağımlılığını azaltma yönünde adımlar atılmasına yol açtı. Hindistan ve Çin arasındaki sınır anlaşmazlıklarına rağmen, iki ülkenin ekonomik işbirliğini sürdürmesi dikkat çekiyor. Zirve, aynı zamanda gelişmekte olan ülkelerin Batılı finans kuruluşlarına alternatif olarak kendi kalkınma bankalarını güçlendirme çabalarının bir yansıması. Yeni Kalkınma Bankası'nın sermayesinin artırılması ve altyapı projelerine daha fazla kaynak ayrılması bekleniyor. Öte yandan, BRICS'in etkinliği konusunda şüpheler de var. Üyeler arasındaki ekonomik ve siyasi farklılıklar, ortak bir duruş sergilemeyi zorlaştırıyor. Yine de zirve, çok kutuplu bir dünya düzeninin şekillenmesinde önemli bir adım olarak görülüyor.
Zirve kapsamında ayrıca, BRICS ülkeleri arasında kültürel ve beşeri ilişkilerin geliştirilmesi için çeşitli etkinlikler düzenlenecek. İş forumu, gençlik zirvesi ve kadın parlamenterler toplantısı gibi yan etkinlikler de gerçekleştirilecek. Bu toplantılar, halklar arası diyaloğu artırmayı hedefliyor. Hindistan, zirve boyunca misafirperverliğiyle öne çıkmayı ve küresel sahnede etkin bir aktör olduğunu göstermeyi amaçlıyor. Modi hükümeti, zirveyi iç politikada da bir başarı olarak sunmaya hazırlanıyor. 2024 seçimleri öncesinde Hindistan'ın uluslararası alandaki etkinliği, seçmen nezdinde olumlu bir algı yaratabilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
BRICS zirvesi, Türkiye için doğrudan bir katılım olmasa da, küresel ekonomik dengeler açısından yakından takip edilmesi gereken bir gelişme. Türkiye, son yıllarda BRICS ile ilişkilerini geliştirme ve Batı dışı alternatif arayışlarını çeşitlendirme yönünde adımlar atıyor. 2018'de Johannesburg'daki zirveye o zamanki Başbakan Yardımcısı Mehmet Şimşek katılmıştı. Türkiye'nin BRICS'e üyelik başvurusu bulunmuyor; ancak örgütle diyalog halinde. Zirvede alınacak kararlar, özellikle yerel para birimleriyle ticaret ve alternatif ödeme sistemleri konusunda Türkiye'nin de ilgisini çekebilir. Türkiye, dış ticaretinde dolar bağımlılığını azaltmak için çeşitli girişimlerde bulunuyor. Ayrıca, BRICS ülkeleriyle ekonomik işbirliğini artırmak, Türkiye'nin ihracat pazarlarını çeşitlendirmesi açısından faydalı olabilir. Öte yandan, BRICS'in genişlemesi ve etkinliği, Türkiye'nin Batı ile ilişkilerini dengeleme politikasını da etkileyebilir. Zirve sonuç bildirgesi, Türkiye'nin ekonomi ve dış politikasına yön verecek ipuçları içerebilir.
