18. BRICS Zirvesi, Hindistan'ın başkenti Yeni Delhi'deki Bharat Mandapam Kongre Merkezi'nde başladı. Hindistan Başbakanı Narendra Modi, zirveye katılmak üzere gelen liderleri ana konferans salonunda karşıladı. Bloomberg'in aktardığı bilgilere göre, etkinlik 2026 yılı BRICS dönem başkanlığı kapsamında gerçekleşiyor. Zirveye Brezilya, Rusya, Hindistan, Çin ve Güney Afrika'nın yanı sıra genişleme süreciyle birlikte yeni üyeler de katılıyor.
BRICS'in Genişleme Süreci ve 2026 Zirvesi'nin Önemi
BRICS, 2009 yılında Brezilya, Rusya, Hindistan ve Çin'in bir araya gelmesiyle kurulmuş, 2010'da Güney Afrika'nın katılımıyla beşli yapıya dönüşmüştü. 2024'teki Johannesburg Zirvesi'nde alınan kararla İran, Etiyopya, Mısır, Arjantin (daha sonra katılmaktan vazgeçti) ve Suudi Arabistan gibi ülkeler davet edilmişti. 2025'te Endonezya da resmen katıldı. 2026 zirvesi, genişleme sonrası ilk kez bu kadar geniş katılımlı bir toplantı olma özelliği taşıyor. Hindistan'ın ev sahipliği yaptığı zirvede, küresel ekonomik yönetişim, kalkınma finansmanı, iklim değişikliğiyle mücadele ve ticaretin yerelleştirilmesi gibi başlıkların ele alınması bekleniyor. Zirve, aynı zamanda BRICS'in kendi para birimi veya ortak ödeme sistemi konusundaki tartışmaları da gündeme getirebilir. Hindistan, dönem başkanlığında 'Sürdürülebilir Kalkınma için Çok Taraflılık' temasını benimsemiş durumda. Modi'nin açılış konuşmasında, küresel Güney'in sesinin daha güçlü duyurulması gerektiğini vurgulaması bekleniyor. Zirve kapsamında ayrıca iş forumu, kadın girişimciler toplantısı ve gençlik zirvesi gibi yan etkinlikler de düzenleniyor. Bharat Mandapam, Hindistan'ın ev sahipliği yaptığı büyük uluslararası etkinliklere ev sahipliği yapan modern bir tesis olarak biliniyor. Liderlerin zirve sırasında ikili görüşmeler de yapması planlanıyor. Özellikle Çin Devlet Başkanı Xi Jinping ile Modi arasındaki görüşme, sınır anlaşmazlıkları sonrası ilişkilerin normalleşmesi açısından önem taşıyor. Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'in zirveye katılımı ise Batı ile artan gerilim ortamında dikkatle izleniyor. Batılı ülkeler, BRICS'in genişlemesini küresel yönetişimde alternatif bir blok oluşturma çabası olarak değerlendiriyor. Ancak BRICS üyeleri, yeni bir soğuk savaş bloku oluşturmak yerine çok kutuplu bir dünya düzenini desteklediklerini savunuyor.
Küresel Ekonomik ve Jeopolitik Boyut
BRICS ülkeleri, dünya nüfusunun yaklaşık %45'ini ve küresel GSYİH'nin yaklaşık %35'ini temsil ediyor. Genişleme sonrası bu oranların daha da artması bekleniyor. Zirvede, Dünya Ticaret Örgütü reformu, uluslararası para fonu kotalarının yeniden düzenlenmesi ve kalkınma bankalarının sermaye yapısının güçlendirilmesi gibi konular masada olacak. Ayrıca, BRICS'in kendi kalkınma bankası olan Yeni Kalkınma Bankası'nın (NDB) altyapı projelerine daha fazla kaynak ayırması planlanıyor. ABD dolarına alternatif bir rezerv para birimi oluşturma fikri ise henüz somut bir aşamaya gelmiş değil. Ancak ülkeler arasında yerel para birimleriyle ticaretin artırılması yönünde adımlar atılıyor. Hindistan, Rusya ile ticaretinde ruble-rupi mekanizmasını kullanmaya başlamıştı. Çin ise yuanın uluslararasılaşması için çaba harcıyor. Zirve sonunda yayımlanacak ortak bildirinin, küresel ekonomik sistemde reform çağrısı yapması ve gelişmekte olan ülkelerin sesini yükseltmesi bekleniyor. Ayrıca, iklim finansmanı ve yeşil dönüşüm konularında işbirliği mesajları verilebilir. BRICS'in genişlemesi, G7 gibi geleneksel güç merkezlerine karşı bir denge unsuru olarak görülüyor. Ancak üyeler arasındaki ekonomik ve siyasi farklılıklar, ortak bir duruş sergilemeyi zorlaştırıyor. Örneğin Hindistan ve Çin arasındaki rekabet, ittifak içinde dengeleri etkiliyor. Yine de BRICS, küresel Güney'in taleplerini dile getiren önemli bir platform olma özelliğini koruyor. Zirvenin ana çıktılarından biri, tedarik zincirlerinin çeşitlendirilmesi ve yerelleştirilmesi olabilir. Pandemi sonrası dönemde birçok ülke, üretimde dışa bağımlılığı azaltmaya çalışıyor. BRICS ülkeleri, bu süreçte kendi aralarında işbirliğini artırarak yeni fırsatlar yaratmayı hedefliyor. Ayrıca enerji güvenliği, gıda güvenliği ve dijital ekonomi gibi alanlarda ortak projeler geliştirilebilir. Zirve, aynı zamanda küresel yönetişimde çok taraflılığın güçlendirilmesi çağrısı yapacak. Hindistan'ın ev sahipliğinde, gelişmekte olan ülkelerin uluslararası kurumlarda daha fazla söz sahibi olması gerektiği vurgulanacak.
Türkiye Açısından Değerlendirme
BRICS'in genişlemesi ve 2026 zirvesi, Türkiye'nin dış politika ve ekonomik stratejileri açısından yakından takip edilmesi gereken bir gelişme. Türkiye, BRICS'e resmi olarak üye olmasa da, 2018'den bu yana zirvelere davet ediliyor ve diyalog ortaklığı yürütüyor. BRICS ülkeleriyle ticaret hacmi her geçen yıl artıyor; özellikle Rusya, Çin ve Hindistan ile enerji, altyapı ve teknoloji alanlarında işbirlikleri mevcut. Zirvede alınacak kararlar, Türkiye'nin çok kutuplu dış politika arayışlarına yön verebilir. Ayrıca, BRICS'in alternatif finansal mekanizmalar geliştirme çabaları, Türkiye'nin Batı dışı ekonomik bağlantılarını güçlendirmesi açısından fırsatlar sunuyor. Ancak Türkiye'nin NATO üyeliği ve AB ile ilişkileri, BRICS ile ilişkilerinde denge gözetmesini gerektiriyor. Yeni Delhi zirvesi, Türkiye'nin küresel Güney ile ilişkilerini derinleştirmesi için bir platform olabilir.
