BRICS ülkeleri liderleri, Hindistan'ın başkenti Yeni Delhi'de düzenlenen kritik zirvede bir araya geldi. Zirve, artan jeopolitik gerilimler, devam eden savaşlar ve küresel ticaret savaşları ortamında gerçekleşiyor. Hindistan Başbakanı Narendra Modi'nin ev sahipliğinde yapılan toplantıya Brezilya, Rusya, Hindistan, Çin ve Güney Afrika liderleri katılıyor. Zirvenin ana gündem maddeleri arasında ticaret tarifeleri, bölgesel çatışmalar ve BRICS'in küresel ekonomideki rolünün güçlendirilmesi yer alıyor.
Zirvenin arka planı ve katılımcılar
BRICS, orijinal olarak Brezilya, Rusya, Hindistan ve Çin'in baş harflerinden oluşan bir kısaltma olarak 2000'li yılların başında ortaya çıktı. 2010 yılında Güney Afrika'nın katılımıyla genişledi. Son yıllarda ise Mısır, Etiyopya, İran, Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri gibi ülkelerin katılımıyla üye sayısı artırıldı. Bu yılki zirve, genişleme sonrası ikinci büyük toplantı olma özelliği taşıyor. Liderler, küresel yönetişim sisteminde reform çağrılarını yinelerken, Batılı ülkelerin ekonomik baskılarına karşı ortak hareket etme arayışında.
Zirveye katılan liderler arasında Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, Çin Devlet Başkanı Xi Jinping, Brezilya Devlet Başkanı Luiz Inácio Lula da Silva ve Güney Afrika Devlet Başkanı Cyril Ramaphosa bulunuyor. Putin'in zirveye katılımı, Rusya'ya yönelik uluslararası yaptırımlar nedeniyle ayrı bir önem taşıyor. Hindistan, Rusya ile geleneksel ilişkilerini sürdürürken, aynı zamanda ABD ve Batılı ülkelerle de dengeli bir politika izlemeye çalışıyor.
Tarifeler ve ticaret savaşları
Zirvenin en önemli gündem maddelerinden biri, artan ticaret tarifeleri ve korumacılık dalgası. Özellikle ABD'nin Çin'e yönelik uyguladığı ek gümrük tarifeleri ve Avrupa Birliği'nin çeşitli ülkelere yönelik ticaret önlemleri, BRICS ülkeleri arasında ortak bir duruş geliştirme ihtiyacını doğuruyor. Liderler, Dünya Ticaret Örgütü'nün (WTO) reforme edilmesi ve gelişmekte olan ülkelerin ticaret haklarının korunması konusunda görüş birliği sağlamaya çalışıyor.
Hindistan, zirve sırasında özellikle tarife dışı bariyerler ve dijital ticaret konularında öneriler sunacak. Çin ise kuşak-yol projesi kapsamında ticaret yollarının genişletilmesi ve yerel para birimleriyle ticaretin teşvik edilmesi çağrısında bulunuyor. Rusya, enerji ihracatında yeni pazarlar ararken, Brezilya tarım ürünleri ticaretinde adil rekabet koşullarının sağlanmasını istiyor.
Bölgesel ve küresel boyut
BRICS zirvesi, Batılı ülkelerin ekonomik ve siyasi hegemonyasına alternatif bir blok oluşturma çabası olarak görülüyor. Ancak üye ülkeler arasında önemli görüş ayrılıkları da bulunuyor. Hindistan ve Çin arasındaki sınır anlaşmazlıkları, Rusya'nın Ukrayna savaşındaki tutumu ve İran'ın Batı ile yaşadığı gerilimler, grubun ortak bir pozisyon almasını zorlaştırıyor. Yine de liderler, küresel ekonomik sistemde daha fazla söz sahibi olma konusunda kararlı görünüyor.
Zirvede ayrıca, BRICS'in kendi ödeme sistemini kurma ve dolar bağımlılığını azaltma yönünde adımlar atması bekleniyor. Yeni Kalkınma Bankası'nın (NDB) sermayesinin artırılması ve altyapı projelerine daha fazla kaynak aktarılması da masada. Bu adımlar, gelişmekte olan ülkelerin alternatif finansman arayışlarına cevap vermeyi amaçlıyor.
Öte yandan, zirve sırasında Ukrayna ve Gazze'deki savaşlar da liderler tarafından ele alınacak. Rusya ve Çin, ateşkes çağrılarını yinelerken, Hindistan ve Brezilya arabuluculuk rolü üstlenmeye çalışıyor. Zirve sonunda yayımlanacak ortak bildiride, barış ve istikrar vurgusu yapılması ve çok taraflılığın güçlendirilmesi mesajı verilmesi bekleniyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, BRICS ile ilişkilerini geliştirme sinyalleri veriyor. Son yıllarda BRICS zirvelerine davet edilen Türkiye, Batı ile yaşadığı sorunlar nedeniyle alternatif arayışlarını sürdürüyor. Ancak Türkiye'nin NATO üyeliği ve AB ile Gümrük Birliği ilişkisi, BRICS'e tam üyelik konusunda çekinceler yaratıyor. Yine de ekonomik işbirliği, ticaret ve yatırım alanlarında BRICS ülkeleriyle ilişkilerini derinleştirmesi olası. Özellikle Rusya ve Çin ile enerji, altyapı ve savunma sanayii işbirlikleri, Türkiye için stratejik önem taşıyor. Zirve, Türkiye'nin çok kutuplu dünya düzeninde konumunu yeniden tanımlaması açısından takip edilmeli.
