Yeni Delhi, 12 Eylül (Reuters) - BRICS ülkeleri grubu, tek taraflı savaşı kınayan ancak hiçbir ülkeyi isimlendirmeyen ortak bir bildiri üzerinde anlaştı. Reuters'a konuşan dört kaynak, anlaşmanın Cumartesi günü sağlandığını bildirdi. Brezilya, Rusya, Hindistan, Çin ve Güney Afrika'dan oluşan blok, son yıllarda küresel yönetişimde daha etkin rol oynamayı hedefliyor.
Gelişmenin Arka Planı
BRICS liderler zirvesi, 9-10 Eylül tarihlerinde Yeni Delhi'de gerçekleşti. Zirvenin ana gündem maddeleri arasında ticaret, iklim değişikliği, terörle mücadele ve çok taraflılık yer aldı. Ortak bildiri üzerinde uzun süren müzakereler yapıldığı ve özellikle Rusya-Ukrayna savaşına atıfta bulunulup bulunulmayacağı konusunda görüş ayrılıkları yaşandığı biliniyor. Kaynaklara göre, Batı yanlısı olmayan bir dil kullanılması ve doğrudan hiçbir ülkenin adının geçmemesi konusunda mutabakat sağlandı. Bildirinin, "tek taraflı savaş" ifadesini içereceği ancak bunun hangi ülkeyi kastettiği konusunda muğlak bırakılacağı belirtiliyor.
BRICS ülkeleri, son yıllarda ekonomik ve siyasi ağırlıklarını artırmak için ortak hareket etme arayışında. Grubun, Batılı ülkelerin egemen olduğu uluslararası kurumlara alternatif yapılar oluşturma çabası da dikkat çekiyor. Bu kapsamda Yeni Kalkınma Bankası (NDB) ve Koşullu Rezerv Düzenlemesi (CRA) gibi mekanizmalar hayata geçirildi. Ancak üyeler arasındaki ekonomik ve siyasi farklılıklar, ortak pozisyon belirlemeyi zorlaştırıyor. Özellikle Hindistan ile Çin arasındaki sınır anlaşmazlıkları ve Rusya'nın Batı ile yaşadığı gerilim, grubun birliğini test ediyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Ortak bildirinin içeriği, küresel güç dengeleri açısından önem taşıyor. Batılı ülkeler, BRICS'in Rusya'ya yönelik yaptırımlara karşı ortak bir tavır almasını ve Ukrayna savaşını kınamasını bekliyordu. Ancak bildirinin hiçbir ülkeyi isimlendirmemesi, grubun içindeki farklı pozisyonların bir yansıması olarak yorumlanıyor. Çin ve Rusya, Batı'nın baskılarına karşı ortak hareket etme eğilimindeyken; Hindistan, Brezilya ve Güney Afrika daha dengeli bir politika izliyor. Bildiri, aynı zamanda çok taraflılık vurgusu yaparak, uluslararası sistemde reform çağrısını yineleyecek. Uzmanlar, bu tür açıklamaların BRICS'in küresel yönetişimde daha fazla söz sahibi olma isteğini gösterdiğini belirtiyor.
Zirve sonrası yapılan açıklamalarda, liderlerin ortak bildiriyi memnuniyetle karşıladığı ve iş birliğini güçlendirme konusunda kararlı oldukları ifade edildi. Ancak bildirinin bağlayıcılığı bulunmuyor ve üyelerin bireysel politikaları üzerinde doğrudan etkisi olmayacak. Yine de BRICS'in ortak bir metin üzerinde uzlaşması, grubun geleceği açısından olumlu bir adım olarak değerlendiriliyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
BRICS'in ortak bildirisi, Türkiye'nin çok taraflı dış politika stratejileri açısından dolaylı da olsa önem taşıyor. Türkiye, Batı ile Doğu arasında denge gözeterek, BRICS gibi oluşumlarla diyalog geliştirme potansiyeline sahip. Bildirinin tek taraflı savaşı kınaması, Türkiye'nin uluslararası hukuka verdiği öncelikle örtüşüyor. Ayrıca, BRICS ülkeleriyle ticari ve ekonomik ilişkilerini derinleştirmek isteyen Ankara için bu tür açıklamalar, iş birliği zeminini güçlendirebilir. Ancak Türkiye'nin NATO üyeliği ve Batı ile bağları, BRICS ile ilişkilerinde dikkatli bir denge kurmasını gerektiriyor.
