Yeni Delhi, 12 Eylül (Reuters) - Reuters'e konuşan kaynaklara göre, gelişmekte olan ekonomilerden oluşan BRICS grubu, liderlerinin Yeni Delhi'de başlayacağı zirveden saatler önce ortak bir bildiri üzerinde anlaşmaya vardı. Zirve, grubun küresel ekonomik ve siyasi ağırlığını artırmayı hedefliyor. Hindistan'ın başkenti Yeni Delhi'de düzenlenen ve Brezilya, Rusya, Hindistan, Çin ve Güney Afrika liderlerini bir araya getiren zirve, pandemi sonrası dönemde çok taraflı işbirliğini güçlendirmeyi amaçlıyor.
Zirvenin Arka Planı ve Gündemi
BRICS zirvesi, küresel ekonomik toparlanmanın kırılgan olduğu, jeopolitik gerilimlerin arttığı ve gelişmekte olan ülkelerin uluslararası kurumlarda daha fazla söz sahibi olma taleplerinin yükseldiği bir dönemde toplanıyor. Hindistan'ın ev sahipliğinde gerçekleşen zirvede, ticaret, yatırım, teknoloji transferi, iklim değişikliği ve sağlık işbirliği gibi başlıkların ele alınması bekleniyor. Ortak bildirinin, üye ülkelerin çok taraflılığa bağlılığını teyit etmesi ve uluslararası finans kurumlarının reforme edilmesi çağrısını içermesi öngörülüyor. Ayrıca, yerel para birimleriyle ticaretin teşvik edilmesi ve yeni kalkınma bankasının (NDB) rolünün güçlendirilmesi gibi konuların da bildiride yer alması muhtemel.
Reuters'e bilgi veren kaynaklar, müzakerelerin zorlu geçtiğini ancak nihayetinde uzlaşma sağlandığını belirtti. Bildirinin içeriği henüz resmi olarak açıklanmadı. Zirve, BRICS'in genişleme perspektifini de tartışmaya açabilir; bazı üyeler yeni üyelerin kabul edilmesi konusunda istekli. Ancak bu konuda henüz bir karar alınmış değil.
Küresel ve Bölgesel Boyut
BRICS, dünya nüfusunun yaklaşık %40'ını ve küresel GSYİH'nın %25'ini temsil ediyor. Son yıllarda Batılı kurumlara alternatif arayışların arttığı bir ortamda, grup daha fazla ilgi görüyor. Özellikle ABD ve Avrupa Birliği'nin yaptırımlarına maruz kalan Rusya ve Çin, BRICS platformunu kendi pozisyonlarını güçlendirmek için kullanıyor. Hindistan ise hem Batı ile ilişkilerini koruyup hem de BRICS içinde aktif rol alarak dengeli bir politika izliyor.
Zirvede, Afganistan'daki durum, terörle mücadele, enerji güvenliği ve Kovid-19 salgınıyla mücadelede işbirliği gibi konuların da gündeme gelmesi bekleniyor. BRICS ülkeleri, aşı üretimi ve dağıtımında işbirliğini artırma konusunda adımlar atabilir. Ayrıca, iklim değişikliğiyle mücadelede gelişmiş ülkelerin finansal taahhütlerini yerine getirmesi çağrısı yapılabilir.
Zirve sonunda yayınlanacak ortak bildiri, küresel yönetişimde reform taleplerini yineleyecek ve gelişmekte olan ülkelerin sesinin daha fazla duyulması gerektiğini vurgulayacak. Bildirinin, ticaret savaşlarına karşı çok taraflı ticaret sisteminin önemine dikkat çekmesi ve Dünya Ticaret Örgütü'nün (DTÖ) reforme edilmesi gerektiğini belirtmesi bekleniyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
BRICS'in ortak bildirisi ve zirvesi, Türkiye'nin dış politikası ve ekonomisi açısından yakından takip edilmesi gereken bir gelişme. Türkiye, son yıllarda BRICS ile ilişkilerini geliştirme ve çok taraflı platformlarda daha aktif olma arayışında. Zirvede alınacak kararlar, özellikle ticarette yerel para birimlerinin kullanımının teşviki ve Batılı finans kurumlarına alternatif yapıların güçlendirilmesi, Türkiye'nin ekonomik çıkarlarını etkileyebilir. Ayrıca, BRICS'in genişleme ihtimali, Türkiye'nin olası bir üyelik başvurusu veya işbirliği modelleri açısından stratejik bir pencere açabilir. Küresel yönetişimde çok kutupluluğun artması, Türkiye'nin manevra alanını genişletebilir. Ancak, BRICS içindeki farklı çıkarlar ve Çin-Rusya ekseninin ağırlığı, Türkiye'nin denge politikasını zorlaştırabilir. Yine de bu tür platformlar, Türkiye'nin uluslararası sistemdeki konumunu çeşitlendirmesi için önemli fırsatlar sunuyor.
