Brezilya'nın güneyindeki Santa Catarina eyaletinde yaşayan üç kız kardeş, toplam 316 yıllık yaşam süreleriyle Guinness Dünya Rekorları tarafından "dünyanın yaşayan en yaşlı üç kardeşi" olarak tescil edildi. 111 yaşındaki Nair Bentes, 108 yaşındaki Leonor Bentes ve 97 yaşındaki Maria Bentes, uzun ömürlerinin sırrını çözmek isteyen bilim insanlarının odak noktası haline geldi. São Paulo Üniversitesi'nden genetik bilimci Prof. Dr. Mayana Zatz liderliğindeki DNA Longevo Projesi, bu üç kız kardeşin genetik yapısını inceleyerek, yaşlanma sürecini yavaşlatan biyolojik mekanizmaları anlamayı hedefliyor.
Brezilya'nın asırlık sakinleri: Nair, Leonor ve Maria
Nair Bentes, 1913 yılında Brezilya'nın kuzeyindeki Pará eyaletinde doğdu. Üç kız kardeşin en büyüğü olan Nair, 111 yıllık yaşamı boyunca iki dünya savaşına, Brezilya'nın ekonomik krizlerine ve pandemilere tanıklık etti. Leonor Bentes 1916 doğumlu ve 108 yaşında. En küçük kardeş Maria ise 97 yaşında. Kız kardeşler, hayatlarının büyük kısmını Brezilya'nın güneyindeki Santa Catarina'da geçirdi. Aile üyelerine göre, üç kardeş de fiziksel olarak aktif kalmaya özen gösteriyor, günlük yürüyüşler yapıyor ve doğal besleniyor. Ancak bilim insanları, bu yaşa kadar sağlıklı kalmalarının sadece yaşam tarzıyla açıklanamayacağını düşünüyor.
DNA Longevo Projesi, 2020 yılından bu yana Brezilya'da 100 yaş üstü bireylerin genetik profilini çıkarıyor. Proje koordinatörü Prof. Zatz, “Bu kız kardeşlerin uzun yaşamlarında genetik faktörlerin büyük rol oynadığını düşünüyoruz. Özellikle hücre yenilenmesi ve DNA onarımı ile ilgili genlerde farklılıklar bulmayı umuyoruz” dedi. Araştırmacılar, üç kız kardeşin kan örneklerini ve tıbbi geçmişlerini analiz ederek, yaşlanmayı yavaşlatan biyobelirteçleri tespit etmeye çalışıyor.
Uzun yaşamın genetik sırrı: DNA Longevo Projesi
DNA Longevo Projesi, dünya genelinde artan yaşlı nüfusa paralel olarak, sağlıklı yaşlanma konusunda bilimsel veri sağlamayı amaçlıyor. Proje kapsamında 100 yaş üstü 100'den fazla Brezilyalı bireyin genetik analizi yapıldı. Elde edilen veriler, hücresel yaşlanma, mitokondriyal fonksiyonlar ve telomer uzunluğu gibi parametrelerde belirli genetik varyasyonların uzun yaşamla ilişkili olduğunu gösteriyor. Brezilya'da mavi bölgeler (blue zones) olarak adlandırılan uzun yaşam alanları bulunmamakla birlikte, Santa Catarina gibi bölgeler, düşük stres seviyesi ve Akdeniz tipi beslenme alışkanlıklarıyla dikkat çekiyor.
Brezilya, dünyanın en yaşlı nüfuslarından birine sahip. Ülkede 100 yaş üstü birey sayısı 30 bini aşmış durumda. Ancak bu bireylerin çoğu düşük gelirli ve sağlık hizmetlerine sınırlı erişime sahip. Bu nedenle Brezilyalı araştırmacılar, genetik faktörlerin ekonomik koşullardan bağımsız olarak uzun yaşam üzerindeki etkisini vurguluyor. Projenin bulguları, yaşlanma karşıtı tedavilerin geliştirilmesine ve sağlıklı yaşlanma politikalarının oluşturulmasına katkıda bulunabilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Brezilya'daki bu araştırma, Türkiye'de de hızla yaşlanan nüfus ve yaşlı bakımı politikaları açısından önem taşıyor. TÜİK verilerine göre Türkiye'de 100 yaş üstü nüfus 2023'te 5 bini aştı. Genç nüfus yapısına rağmen yaşlı nüfus oranı artıyor. DNA Longevo Projesi benzeri genetik araştırmalar, Türkiye'de sağlıklı yaşlanma stratejileri geliştirmek için referans olabilir. Ayrıca, Türkiye'deki tıp fakülteleri ve genetik araştırma merkezleri, Brezilyalı bilim insanlarıyla iş birliği yaparak kendi mavi bölgelerini belirleyebilir. Uzun vadede bu tür çalışmalar, sağlık harcamalarını azaltacak ve yaşlı nüfusun yaşam kalitesini artıracak politikaların oluşturulmasına katkı sağlayabilir.
