78 yaşındaki İngiliz dul Patricia Murphy, 21 yıldır yaşadığı İsveç'ten sınır dışı edilme tehlikesiyle karşı karşıya. İsveç makamları, Brexit sonrası oturma izni başvurusunu zamanında yapmadığı gerekçesiyle kadının ülkeyi terk etmesi gerektiğini bildirdi. İngiliz yetkililer, İsveç'in Brexit sonrası vatandaşlık hakları konusunda diğer AB ülkelerine kıyasla 'daha katı bir yaklaşım' benimsediğini belirtiyor. Murphy'nin avukatı, kararın ayrımcı olduğunu ve müvekkilinin 21 yıllık yaşamını, işini ve sosyal bağlarını kaybedeceğini ifade ediyor.
Gelişmenin Arka Planı
Patricia Murphy, 2003 yılında İsveçli eşiyle evlenerek Stockholm'e yerleşmişti. Eşinin 2017'de ölümünün ardından İsveç'te kalmaya devam eden Murphy, Brexit referandumu sonrası AB ülkelerinde yaşayan İngiliz vatandaşlarına getirilen oturma izni düzenlemelerinden haberdar olmadığını söylüyor. İsveç Göç Dairesi, başvurunun 31 Aralık 2020'de sona eren geçiş dönemi içinde yapılması gerektiğini, Murphy'nin ise başvuruyu yalnızca 2021 yılında yaptığını vurguluyor. Bu gecikme, mevcut AB-İngiltere Ticaret ve İşbirliği Anlaşması çerçevesinde hak kaybına yol açtı.
Dava, İngiliz vatandaşlarının AB ülkelerindeki haklarını koruma konusunda Brexit'in bireysel sonuçlarını gündeme getirdi. İngiltere Dışişleri Bakanlığı, İsveç'in diğer AB ülkelerine kıyasla daha katı bir uygulama benimsediğini kabul etmekle birlikte, karara müdahale etmeyeceklerini belirtti. Murphy'nin avukatı Carl Lindgren, müvekkilinin sağlık sorunları nedeniyle başvuruyu geciktirdiğini ve İsveç'in insani değerlendirme yapması gerektiğini savunuyor. Lindgren, 'Bu karar, 78 yaşında, İsveççe konuşan, topluma entegre olmuş bir kadının hayatını cezalandırıyor' dedi.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Bu vaka, Brexit sonrası AB ülkelerinde yaşayan yaklaşık 1.3 milyon İngiliz vatandaşının karşılaşabileceği sorunlara ışık tutuyor. Her AB ülkesi, vatandaşlık haklarını düzenleyen kendi yasalarını uyguluyor; bu da uygulamalarda farklılıklara yol açıyor. İsveç'in uzun süreli ikamet edenler için dahi katı kurallar uygulaması, diğer ülkelerdeki İngiliz göçmenler arasında endişe yaratıyor. Avrupa Komisyonu, üye devletlerin Brexit anlaşması kapsamındaki yükümlülüklerini hatırlatarak, vatandaşların haklarının korunması gerektiğini vurguluyor. Ancak İsveç, başvuru sürelerinin net olduğunu ve herkes için eşit uygulandığını savunuyor.
Öte yandan, bu durum İngiltere ile AB arasındaki ilişkilerde hassas bir konu olmaya devam ediyor. İngiliz hükümeti, AB vatandaşlarının İngiltere'deki haklarını koruyan Yerleşik Statü sistemi ile övünürken, AB ülkelerindeki İngiliz vatandaşlarının hak ihlalleri konusunda eleştiriliyor. Murphy'nin davası, İngiltere ve AB arasındaki bu karşılıklı güven eksikliğini gösteren sembolik bir örnek olarak görülüyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, Brexit sonrası vatandaşlık hakları konusundaki uygulama farklılıklarının, uluslararası anlaşmaların bireyler üzerindeki etkisini göstermesi bakımından önem taşıyor. Türkiye, AB ile ilişkilerinde vize serbestisi ve göçmen hakları konularında benzer sorunlarla karşılaşabilir; özellikle AB ülkelerinde yaşayan Türk vatandaşlarının statüleri, müzakere süreçlerinde kritik bir başlık oluşturuyor. Bu vaka, Türkiye'nin AB ile müzakerelerinde vatandaşlarının haklarının korunmasına yönelik güvence taleplerini güçlendirebilir. Ayrıca, küresel göç yönetimi bağlamında, uzun süreli ikamet eden göçmenlerin karşılaştığı hukuki belirsizliklerin çözümü için uluslararası işbirliğinin önemi bir kez daha ortaya çıkıyor.
