Boeing'in eski kalite kontrol mühendisi John Barnett, 62 yaşında, şirket aleyhinde tanıklık yaptığı davanın ortasında ölü bulundu. Barnett, Boeing'in üretim hatlarında ciddi güvenlik ihlalleri olduğunu ve şirketin bu ihlalleri örtbas ettiğini iddia etmişti. Onun ölümü, havacılık devinin itibarını zaten sarsan bir dönemde yeni soru işaretleri doğurdu.
Barnett'in iddiaları neydi?
John Barnett, Boeing'de 32 yıl çalıştıktan sonra 2017'de emekli olmuştu. Ancak 2019'da Boeing'in 737 MAX modelinin iki büyük kazasından sonra başlayan incelemelerde önemli bir tanık olarak öne çıktı. Barnett, 787 Dreamliner modelinin üretiminde ciddi güvenlik açıkları bulunduğunu ve yöneticilerin bu sorunları görmezden geldiğini iddia etti. Özellikle, oksijen sistemlerinin acil durumlarda çalışamayabileceğini ve bazı parçaların fabrikada yanlış monte edildiğini söyledi. Ayrıca, Boeing'in kalite kontrol süreçlerinde kullanılan bazı ölçümlerin bilinçli olarak yanıltıcı olduğunu, böylece uçakların hatalı parçalarla teslim edilebildiğini öne sürdü.
Barnett, bu iddiaları nedeniyle 2022'de ABD Federal Havacılık İdaresi'ne (FAA) resmi şikayette bulunmuştu. FAA, 2021'de yaptığı incelemelerde bazı eksiklikler tespit etmiş ve Boeing'e düzeltici önlemler alma talimatı vermişti. Ancak Barnett, şirketin bu uyarıları ciddiye almadığını ve hataların devam ettiğini savunuyordu.
Ölümü ve dava süreci
Barnett, Güney Karolina'daki Charleston'da bir otel odasında ölü bulundu. Polis, ölümünün şüpheli olmadığını, doğal nedenlerden kaynaklandığını açıkladı. Ancak ölümü, kendisinin Boeing aleyhindeki davasında ifade vermek üzere olduğu bir döneme denk geldi. Bu durum, bazı çevrelerde ölümünün ardında başka bir neden olabileceği spekülasyonlarına yol açtı. Barnett'ın avukatı, müvekkilinin ifadesinin önemli olduğunu ve ölümünün adaletin yerine getirilmesini engellediğini belirtti.
Boeing ise yaptığı kısa açıklamada, Barnett'in ölümünden duyduğu üzüntüyü dile getirdi ancak iddiaları yeniden gündeme getirmekten kaçındı. Şirket, daha önce de yaptığı gibi, üretim süreçlerinde sürekli iyileştirmeler yaptığını ve güvenliği en üst düzeyde tuttuğunu savundu.
Boeing için zor bir dönem
John Barnett'in ölümü, Boeing'in son yıllarda karşılaştığı en büyük krizlerden birinin ortasında geldi. 737 MAX modelinin 2018 ve 2019'da yaşanan iki ölümcül kazası sonrası uçuştan men edilmesi, şirketi milyarlarca dolarlık zarara uğratmıştı. 2024'ün başında Alaska Airlines'ın 737 MAX 9 modelinde meydana gelen ve uçağın gövdesinden bir parçanın kopmasıyla sonuçlanan olay da şirket için bir dönüm noktası olmuştu. Bu olay, Boeing'in kalite kontrol sistemlerinin yeniden mercek altına alınmasına neden oldu. FAA, geçtiğimiz aylarda Boeing'in üretim tesislerinde yaptığı denetimlerde bazı uyumsuzluklar tespit etti ve şirkete yaptırım uyguladı.
Barnett'in iddiaları, Boeing'in yalnızca mali değil, aynı zamanda kurumsal itibarını da derinden etkileyen bir tablo çiziyor. Uzmanlar, şirketin kültürünü değiştirmediği sürece benzer sorunların tekrarlanabileceği konusunda uyarıyor. Şirket, geçtiğimiz yıl CEO değişikliğine gitmiş ve yeni yönetim, güvenlik odaklı bir dönüşüm vaadinde bulunmuştu. Ancak Barnett'in ölümü, bu dönüşümün ne kadar başarılı olduğunu yeniden sorgulatıyor.
Türkiye, Boeing'den orta ve uzun menzilli uçaklar tedarik eden önemli bir müşteridir. Türk Hava Yolları'nın (THY) filosunda çok sayıda Boeing 777 ve 737 MAX uçağı bulunuyor. THY'nin 2023'te Boeing ile yaptığı anlaşma kapsamında yeni uçak siparişleri de bekleniyor. Bu nedenle, Boeing'in güvenlik sorunlarının devam etmesi, Türkiye'nin havayolu filosunun geleceği açısından kritik önem taşıyor. Ancak şu ana kadar THY, Boeing'den satın aldığı uçaklarla ilgili ciddi bir güvenlik sorunu yaşadığını açıklamadı. Yine de, Barnett'in iddiaları, Türkiye'nin havacılık otoritelerinin Boeing uçaklarını denetlerken daha dikkatli olması gerektiğini gösteriyor. Ayrıca, bu tür olaylar, küresel havacılık pazarında Boeing'in en büyük rakibi olan Airbus'ın Türkiye'deki satışlarını artırabilir.
