Birleşmiş Milletler, Yemen'de 2022 yılında sağlanan ateşkesin ardından ülkenin yeniden geniş çaplı bir savaşa sürüklenme riskiyle karşı karşıya olduğunu açıkladı. Son günlerde cephe hatlarında yaşanan çatışmalar, hem sivil hem de askeri kayıplara yol açarken, uluslararası toplumun barış çabaları da büyük bir tehdit altında. BM'nin uyarısı, Yemen'deki insani krizin derinleştiği ve siyasi çözüm umutlarının zayıfladığı bir dönemde geldi.
Gelişmenin Arka Planı
Yemen, 2014 yılından bu yana İran destekli Husiler ile hükümet güçleri arasında iç savaşa sahne oluyor. Suudi Arabistan öncülüğündeki koalisyonun müdahalesiyle savaş daha da karmaşık bir hal aldı. 2022 yılında BM arabuluculuğunda sağlanan ateşkes, çatışmaların büyük ölçüde durmasını sağlamış ve insani yardımların ulaştırılmasında kısmi iyileşmeler yaşanmasına olanak tanımıştı. Ancak son günlerde cephe hatlarında yeniden alevlenen çatışmalar, bu kırılgan sükuneti sona erdirme tehlikesi taşıyor.
BM Yemen Özel Temsilcisi Hans Grundberg, yaptığı açıklamada, ülkenin 2022 ateşkesinden bu yana en yüksek savaş riskiyle karşı karşıya olduğunu belirtti. Grundberg, taraflara itidal çağrısında bulunarak, diyalog ve müzakere yoluyla kalıcı bir barışın tesis edilmesi gerektiğini vurguladı. Çatışmaların, özellikle Ma'rip ve Hodeidah gibi stratejik bölgelerde yoğunlaştığı, her iki taraftan da çok sayıda kayıp verildiği bildiriliyor.
Husiler'in, petrol tesislerine ve Suudi Arabistan topraklarına yönelik insansız hava aracı saldırılarına yeniden başlaması, bölgesel bir çatışmanın fitilini ateşleyebilir. Öte yandan, hükümet güçlerinin de Husi mevzilerine yönelik saldırıları yoğunlaştırdığı ifade ediliyor. BM, sivil kayıpların artmasından derin endişe duyduğunu açıkladı ve taraflara uluslararası insancıl hukuka uyma çağrısı yaptı.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Yemen'deki çatışmaların yeniden alevlenmesi, sadece ülke içindeki istikrarı değil, aynı zamanda Kızıldeniz ve Babülmendep Boğazı gibi stratejik su yollarının güvenliğini de tehdit ediyor. Bu bölgedeki istikrarsızlık, küresel enerji ticaretini ve uluslararası deniz ulaşımını olumsuz etkileyebilir. Ayrıca, Suudi Arabistan ve İran arasındaki rekabetin bir yansıması olan Yemen krizi, bölgesel güç dengelerini de doğrudan etkiliyor.
İran'ın Husilere verdiği askeri ve siyasi destek, Suudi Arabistan ve müttefiklerinin tepkisine yol açarken, bu durum bölgedeki mezhepsel gerilimleri de artırıyor. ABD ve diğer Batılı ülkeler, Yemen'deki çatışmaların sona erdirilmesi için diplomatik çabalarını sürdürüyor. Ancak, taraflar arasındaki güvensizlik ve çıkar çatışmaları, kalıcı bir çözümün önündeki en büyük engel olarak duruyor.
Yemen'deki insani durum da giderek kötüleşiyor. Birleşmiş Milletler'e göre, nüfusun büyük bir kısmı gıda güvensizliği ve temel sağlık hizmetlerine erişim sorunuyla karşı karşıya. Çatışmaların yeniden tırmanması, insani yardım kuruluşlarının bölgelere erişimini daha da zorlaştıracak ve krizin derinleşmesine neden olacaktır.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Yemen'deki çatışmaların sona erdirilmesi ve siyasi çözüm bulunması yönünde diplomatik girişimlerde bulunmuş, taraflara arabuluculuk teklif etmişti. Yemen'deki istikrarsızlığın artması, Kızıldeniz'deki güvenliği tehdit ederek Türkiye'nin bölgedeki ticari ve enerji çıkarlarını olumsuz etkileyebilir. Ayrıca, Türkiye'nin Katar ve Somali gibi ülkelerle olan ilişkileri ve bölgedeki insani yardım çabaları göz önüne alındığında, Yemen'deki krizin derinleşmesi, Türkiye'nin bölgesel nüfuzunu ve dış politika hedeflerini önemli ölçüde etkileyebilir. Ankara'nın, Birleşmiş Milletler ve diğer uluslararası platformlarda yaptığı çağrıların, barış sürecine katkı sağlaması ve Türkiye'nin bölgedeki istikrar arayışındaki rolünü güçlendirmesi bekleniyor.
