Birleşmiş Milletler HIV/AIDS Ortak Programı (UNAIDS) üst düzey yetkilisi Christine Stegling, dünyanın yeni bir HIV ve AIDS salgınıyla karşı karşıya olduğu uyarısında bulundu. Stegling, The Independent gazetesinin LGBTQ+ bireylere yönelik şiddeti konu alan “Hunted: Kaçırıldılar, Şantaj Yapıldılar ve İşkence Gördüler” belgeselinin gösteriminde yaptığı konuşmada, uluslararası toplumun bu krize kayıtsız kalmasından endişe duyduğunu ifade etti. UNAIDS yetkilisi, özellikle savunmasız gruplara yönelik nefret suçlarındaki artışın HIV bulaşma oranlarını hızla yükseltebileceğine dikkat çekti.
Küresel HIV/AIDS Mücadelesinde Geriye Gidiş Tehlikesi
Stegling, küresel HIV/AIDS mücadelesinde son yirmi yılda kaydedilen ilerlemelerin tersine dönme riski altında olduğunu vurguladı. Özellikle pandemi döneminde aksayan sağlık hizmetleri, test ve tedaviye erişimdeki eşitsizlikler, yeni enfeksiyonların önlenmesini zorlaştırdı. UNAIDS verilerine göre, dünya genelinde halen 39 milyon kişi HIV ile yaşarken, her yıl 1,5 milyon yeni enfeksiyon meydana geliyor. Stegling, “Mevcut hızla ilerlersek, 2025 yılına kadar yeni enfeksiyonları 370 bine indirme hedefini tutturamayacağız” dedi. LGBTQ+ bireylerin birçok ülkede damgalanma, ayrımcılık ve şiddetle karşı karşıya kalmasının, HIV önleme ve tedavi hizmetlerine erişimlerini ciddi şekilde engellediğini belirtti.
LGBTQ+ Bireylere Yönelik Şiddet ve HIV Riski
Belgeselin odağındaki LGBTQ+ bireylere yönelik sistematik şiddet, Stegling'in uyarılarının merkezinde yer alıyor. Birçok ülkede eşcinsel ilişkilerin yasallaştırılmaması veya toplumsal baskı, bu bireylerin sağlık hizmetlerinden uzak durmasına ve HIV testi yaptırmaktan çekinmesine yol açıyor. Stegling, “Bu insanlar kaçırılıyor, şantaja uğruyor ve işkence görüyor. Bu sadece bir insan hakları ihlali değil, aynı zamanda halk sağlığı krizi” ifadelerini kullandı. UNAIDS, özellikle Afrika, Asya ve Orta Doğu’daki bazı bölgelerde LGBTQ+ bireylerin şiddete maruz kalma oranlarının endişe verici boyutlara ulaştığını raporladı. Bu durum, HIV pozitif bireylerin tedaviye ulaşmasını engellerken, yeni enfeksiyonların da yayılmasını hızlandırıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, HIV/AIDS konusunda dünya ortalamasının altında bir yaygınlık oranına sahip olsa da, son yıllarda yeni vaka sayılarında artış gözleniyor. Sağlık Bakanlığı verilerine göre, 2023 itibarıyla Türkiye’de 35 binin üzerinde HIV pozitif birey bulunuyor ve her yıl ortalama 2 bin 500 yeni vaka ekleniyor. UNAIDS yetkilisinin uyarıları, Türkiye’nin de göçmenler, seks işçileri ve diğer savunmasız gruplar dahil olmak üzere kilit popülasyonlara yönelik önleyici programları güçlendirmesi gerektiğini hatırlatıyor. Ayrıca, LGBTQ+ bireylere yönelik toplumsal damgalanmanın azaltılması ve sağlık hizmetlerine eşit erişimin sağlanması, küresel HIV/AIDS mücadelesinde Türkiye’nin üzerine düşen sorumluluklar arasında yer alıyor. Bölgesel düzeyde ise, Türkiye’nin komşu ülkelerdeki artan HIV oranlarından etkilenme riski bulunuyor; bu nedenle sınır ötesi iş birliği ve sürveyans sistemlerinin güçlendirilmesi önem taşıyor.
