Birleşmiş Milletler (BM) Dünya Meteoroloji Örgütü (WMO), 2023 yılında başlayan El Nino'nun hızla güçlenerek Temmuz ve Eylül ayları arasında “güçlü” bir etkiye ulaşacağını açıkladı. WMO'nun Cuma günü yayımladığı raporda, bu gelişmenin küresel çapta aşırı hava olaylarının sıklığını ve şiddetini artıracağı vurgulandı. Örgüt, ortalama deniz yüzeyi sıcaklıklarının 0,5 ila 1,0 derece arttığı bölgelerde sıcak hava dalgaları, kuraklık ve seller gibi felaketlerin beklenenden daha erken ve daha yoğun yaşanabileceğini belirtti. El Nino'nun etkilerinin 2024 yılına kadar sürebileceği tahmin edilirken, WMO Genel Sekreteri Profesör Petteri Taalas, bu durumun küresel iklim sisteminde önemli bir değişimin habercisi olduğunu ifade etti.
El Nino Nedir ve Nasıl Etkiler?
El Nino, doğal bir iklim döngüsü olup Pasifik Okyanusu'ndaki deniz yüzeyi sıcaklıklarının ortalamanın üzerine çıkmasıyla karakterize edilir. Bu durum, atmosferik dolaşımı etkileyerek dünya genelinde hava desenlerini değiştirir. WMO'ya göre, son 50 yılda dört kez gözlemlenen “süper El Nino” olarak adlandırılan güçlü olaylar, 1982-83, 1997-98 ve 2015-16 yıllarında yaşandı. 2015-16 döneminde, Asya'da kuraklık, Güney Amerika'da seller ve Avustralya'da orman yangınları gibi felaketler meydana gelmişti.
Mevcut El Nino'nun, Mayıs ayında başlamasıyla birlikte Pasifik'in ekvatoral bölgesinde deniz yüzeyi sıcaklığı ortalamanın 0,8 derece üzerine çıktı. WMO, bu oranın yılın ikinci yarısında yüzde 90 ihtimalle en az “orta kuvvette” kalacağını, yüzde 80 ihtimalle “güçlü” seviyeye ulaşacağını öngörüyor. Örgüt, El Nino'nun her bölgede farklı etkiler göstereceğini; Güney Amerika'nın kuzey kıyılarında şiddetli yağışlar, Avustralya ve Endonezya'da kuraklık, Afrika'nın bazı bölgelerinde ise gıda güvensizliği riskinin artacağı uyarısında bulundu.
Küresel Boyut: Isınma ve Aşırı Hava Olayları
El Nino, halihazırda devam eden küresel ısınmanın etkilerini katlayarak artırabilir. WMO, 2023-2027 döneminde en az bir yılın rekor sıcaklıkta geçme olasılığının yüzde 98 olduğunu belirtti. Profesör Taalas, “El Nino, insan kaynaklı iklim değişikliğiyle birleştiğinde, sıcak hava dalgalarını daha sık ve daha yoğun hale getirecek. Bu, sağlık, tarım, su kaynakları ve enerji sektörleri için ciddi sonuçlar doğurabilir” dedi.
Dünya genelinde haziran ayı başlarında Avrupa'da erken başlayan sıcak hava dalgaları, İspanya ve Fransa'da sıcaklıkların mevsim normallerinin 10 derece üzerine çıkmasına neden oldu. Kuzey Amerika'da da benzer bir durum yaşanırken, Kanada'da orman yangınları kontrolden çıktı. Uzmanlar, bu olayların El Nino'nun erken sinyalleri olabileceğini ifade ediyor. Öte yandan, Pasifik Adaları'nda yükselen deniz seviyeleri ve daha sık görülen tropikal siklonlar, bölge ülkelerinde endişe yaratıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
El Nino'nun Türkiye'ye doğrudan etkisi sınırlı olmakla birlikte, küresel iklim değişikliği bağlamında dolaylı sonuçlar doğurması bekleniyor. Akdeniz havzasında sıcaklıkların artması, Türkiye'de özellikle yaz aylarında kuraklık riskini artırabilir. Tarım sektörü, su kaynaklarının azalması ve ekstrem hava olayları nedeniyle olumsuz etkilenebilir. Ayrıca, Avrupa ve Orta Doğu'da yaşanacak aşırı hava olayları, Türkiye'nin enerji ve gıda tedarik zincirlerini etkileyebilir. Bulgaristan ve Yunanistan'daki orman yangınları, yaz turizmini tehdit edebilir. Türkiye'nin iklim değişikliğine uyum politikalarını hızlandırması ve su yönetimine öncelik vermesi bu bağlamda kritik önem taşıyor.
