Birleşmiş Milletler (BM) tarafından yayımlanan 20 sayfalık bir rapor, Ukrayna savaşında yüzlerce sivil ve savaş esirinin cinsel şiddete maruz kaldığını belgeledi. Raporda, hem Rusya hem de Ukrayna güçleri tarafından işlenen cinsel şiddet vakalarına dair gizli mülakatlar, mahkeme belgeleri ve resmi kayıtlar kullanıldı. BM İnsan Hakları Yüksek Komiserliği tarafından hazırlanan rapor, savaşın sivil halk ve esirler üzerindeki yıkıcı etkisini bir kez daha gözler önüne seriyor.
Raporun ayrıntıları ve metodolojisi
BM raporu, Şubat 2022'de Rusya'nın Ukrayna'yı işgal etmesinden bu yana işlenen cinsel şiddet olaylarına odaklanıyor. Rapor için yüzlerce mağdur ve tanıkla gizlilik esasına dayalı görüşmeler yapıldı. Görüşmelerin yanı sıra mahkeme kayıtları, tıbbi raporlar ve resmi şikayetler de incelendi. Raporda, cinsel şiddetin işkence, aşağılama ve sindirme amacıyla sistematik bir şekilde kullanıldığı vurgulanıyor. Mağdurlar arasında kadınlar, erkekler ve çocuklar bulunuyor; ancak erkek esirlerin maruz kaldığı cinsel şiddetin raporlanmasında damgalama nedeniyle ciddi bir eksiklik olduğu belirtiliyor.
Rapor, Rusya'nın işgal ettiği bölgelerde ve Rusya topraklarındaki gözaltı merkezlerinde cinsel şiddetin bir savaş aracı olarak kullanıldığına dair kanıtlar sunuyor. Ukrayna güçlerinin de bazı vakalarda cinsel şiddet uyguladığı, ancak bunun Rusya'nınki kadar yaygın olmadığı ifade ediliyor. BM, her iki tarafın da uluslararası insancıl hukuk kapsamında cinsel şiddeti önleme ve cezalandırma yükümlülüğü olduğunu hatırlatıyor.
Uluslararası tepkiler ve hukuki boyut
Raporun yayımlanmasının ardından uluslararası kuruluşlar ve insan hakları örgütleri, faillerin hesap vermesi gerektiğini duyurdu. Uluslararası Ceza Mahkemesi (UCM), Ukrayna'daki savaş suçları ve insanlığa karşı suçlar kapsamında soruşturmalarını sürdürüyor. BM yetkilileri, cinsel şiddetin savaş taktiği olarak kullanılmasının uluslararası hukuka göre savaş suçu teşkil ettiğini ve kovuşturulması gerektiğini vurguluyor. Ancak savaş ortamında delil toplamanın ve failleri adalet önüne çıkarmanın zorluklarına dikkat çekiliyor.
Raporda ayrıca, mağdurların ve tanıkların korunması, psikolojik destek ve tıbbi yardıma erişiminin sağlanması çağrısı yapılıyor. BM, Ukrayna hükümetine ve uluslararası topluma, cinsel şiddet mağdurları için kapsamlı bir destek mekanizması oluşturma çağrısında bulunuyor. Savaşın başlangıcından bu yana binlerce sivilin öldüğü ve milyonlarcasının yerinden edildiği Ukrayna'da, cinsel şiddet vakalarının bildirilenlerden çok daha fazla olduğu tahmin ediliyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Ukrayna savaşında aktif diplomasi yürüterek hem Rusya hem Ukrayna ile iletişimini sürdürüyor. BM raporu, savaşın insani boyutunu ve cinsel şiddetin sistematik kullanımını ortaya koyarak Türkiye'nin barış çağrılarını haklı çıkarıyor. Türkiye, bölgesel istikrar ve insan hakları açısından savaşın sona ermesi için çaba göstermeye devam edecektir. Ayrıca, Karadeniz'deki güvenlik riskleri ve mülteci akını Türkiye'yi doğrudan etkiliyor. Uluslararası toplumun ortak hareket etmesi, Türkiye'nin arabuluculuk rolünü güçlendirebilir.
