Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri Antonio Guterres, dünya genelinde artan orman yangınları ve aşırı sıcaklıkların, iklim krizinin 'gaz pedalına bastığını' gösterdiğini belirtti. Guterres, El Niño hava olayının da etkisiyle krizin daha da kötüleşebileceği uyarısında bulundu. Üst düzey siyasetçiler ve bilim insanları, son haftalarda birçok ülkede görülen ölümcül yangınlardan iklim krizini sorumlu tutarak, bu durumun emisyon azaltımı ve uyum önlemleri için bir ilham kaynağı olması gerektiğini dile getirdi.
Gelişmenin Arka Planı
BM Genel Sekreteri'nin açıklamaları, Hawaii, İspanya, Portekiz, Yunanistan ve Kanada gibi ülkelerde şiddetli orman yangınlarının yaşandığı bir dönemde geldi. Yangınlar, yüzlerce kişinin hayatını kaybetmesine, binlerce kişinin evlerini terk etmesine ve büyük ekonomik kayıplara yol açtı. Guterres, yaptığı açıklamada, 'İklim değişikliği artık sadece bir tehdit değil; şu anda olan bir gerçek. El Niño fenomeni, yeni sıcaklık rekorlarına ve daha yıkıcı doğal afetlere yol açabilir' dedi.
Dünya Meteoroloji Örgütü (WMO), El Niño koşullarının bu yıl içinde geliştiğini ve 2023'ün kayıtlara geçen en sıcak yıl olabileceğini açıklamıştı. Bilim insanları, El Niño'nun özellikle Pasifik Okyanusu'nda deniz suyu sıcaklıklarını artırdığını, bunun da küresel ortalama sıcaklıkların tempoyu yükselteceğini belirtiyor. Bu durum, yangın sezonunun uzamasına, daha sık ve şiddetli olmasına neden oluyor.
Uzmanlar, emisyon azaltımının yanı sıra orman yangınlarına karşı erken uyarı sistemleri ve yangın önleme stratejilerinin de geliştirilmesi gerektiğine dikkat çekiyor.
Küresel Boyut ve Acil Eylem Çağrısı
Avrupa Birliği'nin Copernicus İklim Değişikliği Servisi verilerine göre, bu yıl Haziran ve Temmuz ayları kayıtlara geçen en sıcak aylar oldu. İklim bilimciler, bu eğilimin devam etmesi halinde, 1,5 santigrat derece hedefinin aşılabileceğini ve bunun geri dönüşü olmayan etkilere yol açabileceğini ifade ediyor. Hükümetlerarası İklim Değişikliği Paneli (IPCC) raporları, yangınların sadece sıcaklıklarla değil, kuraklık ve rüzgar gibi faktörlerle de tetiklendiğini gösteriyor.
Çevre örgütleri ve sivil toplum kuruluşları, hükümetlere fosil yakıt kullanımını azaltma çağrısını yineliyor. İklim aktivistleri, BM'nin bu uyarısını, COP28 öncesinde güçlü bir mesaj olarak değerlendiriyor. Birleşik Arap Emirlikleri'nde yapılacak iklim zirvesi, ülkelerin emisyon taahhütlerini artırması için kritik bir fırsat olabilir.
Diğer yandan, iklim krizinin etkileri yalnızca çevresel değil; göç, gıda güvenliği ve küresel ekonomik istikrar açısından da ciddi tehditler oluşturuyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Akdeniz havzasında yer alması nedeniyle iklim değişikliğinin olumsuz etkilerine karşı oldukça hassas bir konumda bulunuyor. Ülke, son yıllarda orman yangınları, kuraklık ve aşırı sıcaklık olaylarıyla sık sık karşı karşıya kalıyor. El Niño etkisiyle bu risklerin artması bekleniyor. Bu durum, Türkiye'nin iklim adaptasyon politikalarına daha fazla öncelik vermesini zorunlu kılıyor. Ayrıca, Avrupa Birliği'nin sınırda karbon düzenlemesi gibi ticari yaptırımları, Türkiye'nin düşük karbon ekonomisine geçişini hızlandırmasını gerektiriyor.
